BEELD (n. n.)

BILD (deu.) · CORPS (fra.) · FIGUR (deu.) · FIGURE (eng.) · FIGURE (fra.) · FORM (deu.) · FORME (fra.) · IMAGE (fra.)
TERM USED AS TRANSLATIONS IN QUOTATION
CORPS (fra.) · FIGURE (fra.)
TERM USED IN EARLY TRANSLATIONS
BILD (deu.) · CHOICE (eng.) · FIGURE (eng.) · FORMA (lat.) · GEMÄLDE (deu.) · IMAGE (eng.) · IMAGO (lat.)
BERT, Mathilde, « L’art du Nord vu par Karel van Mander : les références à Pline et leurs adaptations spécifiques », dans HECK, Michèle-Caroline (éd.), L’histoire de l’histoire de l’art septentrional au XVIIe siècle, Actes des journées d'étude de Lille et de Bruxelles, Turnhout, Brepols, 2009, p. 121-137.

FILTERS

LINKED QUOTATIONS

11 sources
31 quotations

Quotation

Soo bespreeck ick, datse onvertsaeghdlijck toetreden, en aengrijpen voor eerst het besonderste deel der Consten, te weten, een Menschlijck beeldt te leeren stellen,

[d'après NOLDUS 2008, p. 5-7:] ...je souhaite qu’ils se rassemblent, intrépides, et s’attaquent d’abord à l’élément le plus important des Arts, à savoir apprendre à bien poser une figure humaine.

Van Mander présente ici la figure humaine comme la partie la plus importante des arts. [MB]

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

4 Desen Vader dan van t’Schilderen, wercklijck {VVat het teyckenen, oft Teycken-const eygentlijck is.}
Is om verborghen meeninghe t’ontdecken
Een uytdrucksel, en Verclaringhe mercklijck,
Iae t’voornemens ghetuyghe, welcken stercklijck
Bestaet in trecken, betrecken, omtrecken,
Van alles watter binnen de bestecken
Des ghesichts ter Weerelt mach zijn begrepen,
Bysonder t’Menschen beeldt heerlijckst gheschepen.

[D'après NOLDUS 2008, p. 36:] 4 Ce Père de la Peinture est un parfait moyen pour exprimer des idées qui sans lui resteraient cachées, une remarquable façon de les clarifier, oui, l’instrument de la volonté qui s’efforce de capter dans ses traits, ses contours et ses formes tout ce qui se présente à notre vision dans le Monde qui nous entoure, Et en particulier la Figure humaine, cette magnifique création.

La figure humaine comme premier objet du dessin. [MB]

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

5 Om een staende Beeldt te planten, wy moghen {Hoe men een Beeldt sal planten.}
Een rechte liny, als op loot ghewichte,
Van boven nederwaert brenghen ghetoghen,
Dese sal zijn als de Pese des Boghen,
Teghen t’uytswancken des Corpus ghestichte,
En sal uyt den keel-put af dalen dichte,
Tusschen den last-draghenden voets aenclauwen,
Soo moghen wy vast een staende Beeldt bauwen.

 
6 Want siet, den Mensch end’ een Colomne tsamen {Een Mensch by der Colomne gheleken.}
Worden in standt en stellinghe gheleken,
En t’hooft als het swaerste let des Lichamen
Met t’lijf ondersteunt zijnde, moet betamen
Den voet voor Basis daer onder ghesteken,
En dan op welcken den last comt ghestreken,
Die draeght het hooft, soo recht, datmen in’t dalen
Een loot-streke tusschen beyden mocht halen.

[D'après NOLDUS, p. 50-51:} 5 Pour planter une Figure en pied, (Comment planter une Figure.} nous pouvons tracer une ligne droite, comme un fil à plomb descendant de haut en bas. Elle sera, comme la corde d’un arc, une garantie contre une courbure excessive du corps et descendra sans écart de la fosse jugulaire au milieu de la cheville du pied qui porte le poids. Ainsi nous aurons construit une solide Figure sur pied. 6 En effet, voyez-vous, l’Homme et une Colonne {Comparaison d’un Homme à une Colonne.} sont comparables par la position verticale et la posture. Et puisque la tête, la partie la plus lourde du Corps, est soutenue par le tronc, il ocnvient que le pied soit mis dessous comme Base sur laquelle pèse la charge qui porte si droit la tête qu’en descendant on pourrait tracer une perpendiculaire entre les deux.

Corpus

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

9 Den ledighen voet t’samen metten beene
Mach voorwaerts uyt spelen, om een versoeten,
maer daer is een Natuerlijck dingh ghemeene
Noch acht te nemen, en dat niet alleene {Hoe een Beeldt sal roeren.}
Aen den Mensch, maer aen Dieren met vier voeten,
Hoe t’recht voor-been en t’achter slincke moeten
T’samen heffen, stappen, en dalen neder,
En oock d’ander twee van ghelijcke weder.
 
10 Sulcke roerend’ acty, loopend’ oft gaende,
Sietmen den Mensche natuerlijck vertoonen, {Een gemeen actie in Menschen en Dieren, in gaen oft voort stappen.}
Soo wel werckend’ als in postuere staende,
In onsen dinghen dit wel gade slaende,
Soo in Kinders, Mannen, als Vrouw persoonen,
Sal onsen arbeydt welstandich becroonen,
Op een sijd’ eens Beeldts wy niet en behooren
Arem en been uyt te doen steken vooren.
 
11 maer dat wy een wisselinghe ghedincken, {Van een cruyswijse actie te ghebruycken, waer van d’oude en nieuwen tijts Meesters ons voorbeeldt hebben ghegheven.}
Den rechten arem voor uyt comen laten,
En t’rechter been achter doen henen sincken,
T’slincke been voor uyt, daer teghen den slincken
Arem achter wech laten gaen by maten,
Altijt cruyswijs, t’zy of de Beelden saten,
Oft stonden, soo sal haer de troenge weynden naer den arem,
die men voor uyt sal seynden.

[D'après NOLDUS 2008, p. 51-52:] 9 Pour l’agrément, le pied libre et la jambe peuvent jouer vers l’avant. Cependant il y a un trait Naturel commun qui mérite attention, et cela non seulement pour l’Homme mais aussi pour les Quadrupèdes : le membre antérieur droit et le membre postérieur gauche doivent se lever ensemble, marcher et descendre. {Comment une Figure doit se mouvoir.} La même chose vaut pour les deux autres membres. 10 On voit l’Homme spontanément presenter une telle position dans l’action de courir ou de marcher, {Une attitude commune aux Hommes et aux Animaux dans la marche normale et la marche lente} lorsqu’il avance ou se met en posture d’arrêt. Dans notre métier, l’observation assidue de tout cela aussi bien pour les Enfants, les Hommes que les Femmes, couronne notre travail de bienséance : dans une Figure, nous ne devons pas faire advancer en même temps le bras et la jambe du même côté. 11 Il faut plutôt penser à l’alternance : {De l’application d’une position en croix dont les Maîtres anciens et modernes nous ont donné des exemples.} faire advancer le bras droit et faire reculer la jambe droite ; faire advancer la jambe gauche et par contre tirer le bras gauche en arrière sans excès, toujours en croix ; et que les Figures soient assises ou debout, ells doivent tourner le visage vers le bras qui avance.

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

35 Noch is dit een van der Picturae deuchden,
Bootsen nae den ouderdom t’onderscheyden, {Van yeder Beeldt gestalt te geven, naer den aert oft ouderdom.}
Alvooren der jongh’ eenvuldighe jeuchden
Ghestalten te maken gheneycht tot vreuchden,
Derrel en simpel in al haer beleyden,
Oock Vrouwen, als onghewoone t’arbeyden,
Haer postueren en zijn niet seer te prijsen,
Als sy een Mannelijck ghewelt bewijsen.

[D'après NOLDUS 2008, p. 58:] 35 C’est aussi une des vertus de la Peinture de distinguer les modèles selon leur âge {À chaque figure, donner l’aspect conforme à sa nature ou à son âge.} et surtout de donner à la Jeunesse candide une propension à l’allégresse, la pétulance et la simplicité dans chaque action. Les postures de Femmes, peu habituées à l’effort, ne méritent pas d’être louées si elles montrent trop de force virile.

boots

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

6 Stelt u volcxken wat los, om een versoeten,
Laet uwen gheest soo wijdt niet zijn ontspronghen,
V dinghen soo groot te maken, dat moeten
In de lijsten loopen handen oft voeten,
Oft onbequamelijck ligghen ghewronghen,
Om dat ghy door de plaetse zijt ghedwonghen: {Datmen in een cleen stuck niet te groote Beelden sal maken, oft te seer verdronghen.}
Vaeght uyt, en verstelt, nae der Consten gaven,
Ghy zijt doch vry, en maeckt u volck geen slaven,

[D'après NOLDUS 2008, p. 62:] 6 Disposez votre peuple un peu librement, c’est plus beau. Ne laissez pas votre esprit s’égarer au point où vous faites les choses si grandes que mains et pieds touchent le cadre ou que les Figures soient à l’étroit et serrées, à cause des limites que la toile vous impose. {Que dans une petite pièce, il ne faut pas faire des figures trop grandes ou trop serrées.} Effacez, déplacez, selon ce que l’Art vous permet : vous êtes libre, ne faites pas de votre people des esclaves.

Beeldt est ici lié à la composition. [MB]

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps
L’HISTOIRE ET LA FIGURE → proportion

Quotation

21 Oock d’History, daer veel aen is gheleghen,
Haer Beelden behoeven te zijn verscheyden, {Van veel verscheydenheyt der Beelden in’t ordineren.}
In stellinghen, bootsen, werckelijck pleghen,
Ghestalt, natuere, wesen, en gheneghen,
En soo wy van de seven weghen seyden,
Soo sullen eenighe bootsen met beyden
Beenen voorwaert, naer ons uyt staen, oft schrijden,
Ander met troeng’ en lichaem van ter sijden.

 
22 Eenighe van achter sullen de hielen
Toonen, eenighe sitten, ligghen, cruypen,
Op climmen, dalen, opstaen, neder knielen, {Verscheyden werckinghen der Beelden, in’t ordineren.}
Somtijts eenighe bootsen, ofse vielen,
Alst te passe comt, oft heymelijck sluypen,
Eenigh’ om hooghe sien, lenen, oft stuypen,
T’behoefde wel datmen ghemenghelt maeckte,
Onder een ghecleedt, half ghecleedt, en naeckte. {Van t ondermengen ghecleedde, en ontcleedde,}

[D'après NOLDUS 2008, p. 66-67:] 21 Dans l’Histoire aussi, c’est capital, les Figures doivent être variées {De la grande diversité des Figures dans l’ordonnance.} selon les postures, modèles et activités statures, natures, essences et inclinaisons. Et comme nous parlions des sept directions quelques figures doivent s’avancer vers nous de l’une ou l’autre jambe, en marche ou au repos, d’autres sont vues de profil. 22 Certaines, vues de derrière, nous montrerons leurs talons, d’autres seront assises, couchées, accroupies, en train de ramper, grimper, descendre ou se lever ; parfois, quelques-unes sembleront tomber si cela convient, tandis que d’autres se faufileront furtivement ; certaines regarderont en haut, s’appuieront, s’écrouleront. Il est indispensable de bien pratiquee le mélange Entre figures habillées, mi-vêtues et nues. {Diversité des actions des Figures dans l’ordonnance, du mélange des Figures nues et habillées.}

Beeldt est ici lié à la composition. [MB]

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps
L’HISTOIRE ET LA FIGURE → action et attitude

Quotation

40 Om den aerdt der Consten houden te vriende,
Makende Beeldt oft troeng’ alst mach ghevallen,
Soo sullen wy maken, datmen is siende
Een ander daer achter, jae al en diende {Oock op den Beelden te letten, die achter den principael voorbeelden staen, hoe sy op den gront staen oft sitten, oock achter een voortronie te maken een ander die bruyn comt, om d’ander doen voort comen.}
Oft en behoefde daer schier niet met allen,
Want dan sal moghen (als in doncker stallen)
Den beschaduwden achterstant te wijcken,
En ons voorbeeldt uyt te comen ghelijcken.

[D'après NOLDUS 2008, p. 72:] 40 Pour rester en harmonie avec la nature des Arts nous devons, en représentant une Figure ou visage, selon les circonstances, faire en sorte que soit visible une autre Figure au fond, oui, même dans le cas {Qu’il faut faire attention aux Figures qui se trouvent derrière les figures principales de devant, si elles sont debout ou assises. Et que derrière un visage du premier plan, il faut en disposer un autre, plus foncé, pour que celui-ci serve de repoussoir au premier.} où une autre présence n’est pas indispensable car alors, on obtiendra que (par exemple dans une sombre écurie) la Figure ombrée du fond semble s’enfoncer tandis que notre figure de devant ressortira.

Beeldt est ici lié aux effets de profondeur et d’éminence. [MB]

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

[...] oversulcx, als desen grooten Meester [Zeuxis] voor-genomen hadde den inwoonderen van Crotona een uytnemende schoon vrouwelick Beeldt nae te laeten, soo en vond hy het niet gheraedtsaem de gheheele volmaecktheydt van d'aller bevallighste schoonigheydt in een lichaem te soecken, maer hy heeft vijf van d'aller schoonste Maeghden uytghepickt, ten eynde dat hy uyt d'ernstighe opmerckinghe der selvigher de rechte schoonheydt, die nae 't segghen van Lucianus {In Hermetino} noodtsaeckelijck maer een wesen kan, moght ghevinden

[Suggested translation, Marije Osnabrugge:] …in regard to this, as this great Master had resolved to bequeath the inhabitants of Crotona an outstandingly beautiful female Image, he then did not find it wise to search for the complete perfection of the most graceful beauty in one body, but he has selected five of the most beautiful virgins, so that through earnest observation he would be able to find true beauty, which according to Lucianus {…} by necessity can only be one.

Junius place art above nature, as one ‘beeldt’ (image) made by an artist can contain a collection of beautiful aspects from several natural things. It is not entirely clear whether the term should be translated as ‘image’ or as ‘sculpture’, the former would appear more appropriate, seen that Zeuxis was a painter. Indeed, the terms used in the Latin (forma) and English (choice patterne) edition are unambiguously pointing to ‘image’ as the best translation. [MO]

term translated by FORMA in JUNIUS, Franciscus, De pictura veterum libri tres, Amsterdam, Joannes Blaeu, 1637., p.4
term translated by CHOICE in JUNIUS, Franciscus, The Painting of the Ancients, in Three Bookes : declaring by Historicall Observations and Examples, the Beginning, Progresse, and Consummation of that most Noble Art. And how those Ancient Artificers attained to their still so much admired Excellencie. Written first in latine by Franciscus Junius, F. F. And now by him englished, with some Additions and Alterations, trad. par JUNIUS, Franciscus, London, Richard Hodgkinsonne, 1638., p.7

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → règles et préceptes

Quotation

Laat de Schilderye een Beeldt wesen, seght hy {Vitruvius, Lib. VII, cap. 3}, van sulcken dingh, als is, of ten minsten kan sijn; van een mensche naemelick, een Huys, een Schip, en soodaenighe dinghen uyt welcker bepaelden omtreck d'Imitatie haer selven een exempel voorstellen kan. Soo plachten dan d'oude haere Binnen-kamers, haere Gaelderyen, haere Eet-Saelen met soodaenighen Konst op te proncken, die uyt sekere naturelicke dinghen ghenomen was.

[Suggested translation, Marije Osnabrugge:] Let the Painting be an Image, he says {…}, of such a thing that is, or at least could be; namely of a man, a house, a ship and such things from which contour the Imitation can provide itself an example. As such the old then tend to embellish their rooms, their Galleries, their dining rooms with such Art, which is taken from certain natural things.

Junius uses the word ‘schilderij’ (painting) for the physical object, whereas he uses ‘beeld’ (image) for the subject matter within the painting. [MO]

term translated by IMAGO in JUNIUS, Franciscus, De pictura veterum libri tres, Amsterdam, Joannes Blaeu, 1637., p.22-23
term translated by IMAGE in JUNIUS, Franciscus, The Painting of the Ancients, in Three Bookes : declaring by Historicall Observations and Examples, the Beginning, Progresse, and Consummation of that most Noble Art. And how those Ancient Artificers attained to their still so much admired Excellencie. Written first in latine by Franciscus Junius, F. F. And now by him englished, with some Additions and Alterations, trad. par JUNIUS, Franciscus, London, Richard Hodgkinsonne, 1638., p.42-43

Conceptual field(s)

PEINTURE, TABLEAU, IMAGE → définition de la peinture

Quotation

Een goede wetenschap hier van te hebben, gheeft ons dit voordeel, dat wy de muskelen te recht leeren kennen, waer sy beginnen, en waer sy eyndigen; hoe sy haer bewegen, ende in 't beroeren haer veranderen; hoe sy in-wicken, en waer sy wederom uyt-puylen, hoe een lichaem om een schoon proportie te hebben, dient verdeelt te wesen; sy wijst ons 'tonderscheyt tusschen Mans ende Vrouwen beelden, het verschillende de proportie van Kinderen, en volwassene.

[proposition de traduction, Léonard Pouy:] Une bonne science de ce sujet [ndr. l’anatomie], nous donne l’avantage de bien connaître les muscles – où ils commencent et où ils terminent, comment ils se meuvent et comment, en se mouvant, ils changent leur apparence ; où ils s’enfoncent et où ils jaillissent, comment un corps devrait être divisé pour avoir de bonnes proportions. Cela peut nous apprendre à distinguer les figures masculines et féminines ainsi qu’à différencier les proportions des enfants de celles des adultes.

Beeld

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

IIII. Alle gheschoorentheydt moet ghemijdt werden, dat is, dat de Hoofden boven niet en zijn of zy met een Linie getrocken waeren, even Hoogh. Om dit te mijden salmen soecken eenighe beelden te maeken die bocken, ofte kinderen, ofte vrouwen die wat kleynder zijn tusschen beyden voeghen.

IIII. Tout effet d’isocéphalie doit être évité, c’est-à-dire qu’il ne faut pas que les têtes situées dans la partie supérieure semblent situées sur une même ligne et aussi haut. Pour éviter cela, on doit faire en sorte que quelques figures se courbent, ou que des enfants, ou encore des femmes qui sont plus petits soient placés entre elles.

Conceptual field(s)

CONCEPTION DE LA PEINTURE → composition
L’HISTOIRE ET LA FIGURE → groupe
L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

VII. Oock moetmen mijden dat de beelden niet enckel en staen, te weten van malkander ghescheyden, maer moeten by den anderen ghebracht werden, dat zy door, en om elkander leven. En soo de Historij maer een beelt vereyscht, sult ghy sien door het bywerck bindingh te maecken.

VII. L’on doit aussi éviter que les figures ne se tiennent seules, c’est-à-dire séparées les unes des autres, mais doivent être rassemblées les unes près des autres, de sorte à ce qu’elles puissent vivre entre elles et autour elles. Et si l’histoire n’exige pas plus qu’une figure, vous devrez veiller à la lier par l’accessoire.

Conceptual field(s)

CONCEPTION DE LA PEINTURE → composition
L’HISTOIRE ET LA FIGURE → groupe
L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

En of schoon datter veel aen vast is, datmen de Teycken-Konst diende te verstaen, en deswegen veel Arbeydts en Hooft-breeckingh van nooden is, om de Verlichterie-Kunde te Leeren; soo moetmen hier op weten, dat alhoewel dese Konst sulcks al vereyst, ghelijckse dat oock doet; datter evenwel veel fraye dingen inde selve konnen ghemaeckt werden, sonder heel geleert inde Teycken-Kunde te wesen: gelijck als daer dan zijn de Freuytagien, Bancketten, Vogelkens, en alderhande Looven en Bloemen welcke insonderheyt playsant voor d’Ooge zijn, en stoffe genoegh geeft van veranderlijckheyt, oock om sijnen goeden Geest en Kennis diemen besit, daer in bekent te stellen, en een roemruchtigen naem van hem te laten uytgaen. De swaere dingen, als daer zijn Beelden, Ordinantien, Beesten, Lantschappen en diergelijcke mogen Jonge Borsten, ofte die na meerder Geleertheydt staen, of alreede hebben, aenvanghen, na dat yeder tot dese andere tot andere dingen van sijn ingenium geleyt wort; oock kan het ligt gebeuren dat sommige Geestige Ionckvrouwen door ’t Oeffenen vande gheringhste Werckstucken, inde Konst, door het wel gelucken van haren Arbeyt, lust souden krijghen om verder tot de algemeenheydt deser Konst in te booren, en alsoo uytnemende te werden.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] And although much depends on being able to understand the Art of Drawing, for which much Work and pondering is necessary, to learn the Art of Illumination; yet one should know that although this Art needs all this that she does; that still many beautiful things can be made in this art, without being very learned in the Art of Drawing: such as the Fruit pieces, Banquets, Birds, and all sorts of Foliage and Flowers which are especially pleasant to the Eye and offer enough material of changeability, also to make one’s good Mind and Knowledge – which one has – familiar with it and radiate an illustrious name. The difficult things, such as Figures, Compositions, Animals and Landscapes and the like, may be began by Young Men who either lean towards more Knowledge, or have it already, after everyone is led towards these other [ndr: things] by other elements of his ingenuity; it can moreover easily happen that some Spirited Young Ladies by practicing the small tasks of the Art, would get the desire – because of the success of their labour – to penetrate further into the general parts of this Art and thus become excellent.

The introduction to the English translation does not follow the text of the original. [MO]

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps
GENRES PICTURAUX → peinture d’histoire

Quotation

Nu soo staet inde twede tijt te letten op de middelen diemen moet aenwenden, om eenen heerlijcken ende grooten naem te bekomen: {2. Tijt om een grooten naem te bekomen.} Door de Eere (seght Iunius) wert de Schilder-Konst als door ’t rechte Lock-aes aengeset. Soo is oock de hope van een onsterffelijcken naem te bekomen, het eenigh oogh-merck der oude Vermaerde Konstenaers geweest; wetende dat indien sy dien konden bereycken, het haer aen geen winste ontbreecken soude. Men kan geen wegh, die daer op uytloopt nader practiseeren, dan te arbeyden om sich Universeel in de Konst te maecken, en gelijckmen seyt over al t’huys te zijn; {Datmen moet soeken algemeen in de Konst te zijn.} invoegen men alle ende een yegelijck kome te voldoen. Hoe menighmael sietmen door gebreck van dese algemeenheyt dat fraye Meesters hare Tafereelen bederven met yets daer by te maecken, op welcke sy haer niet en verstaen; als by Exempel een Beeldt-Schilder dat hy Lantschappen by sijn Historyen maeckt die niet en Deugen, of Gebouwen en anders tegen de order-maten ende perspectijf regeles daer by ordineert, ende dierghelijcke, als de verstandige genogh sal vatten: In alle welcke misslagen een Schilder niet en sal vervallen, by aldien hy sich op de alghemeene wetenschappen verstaet.
Men soude hier tegen konnen inbrengen, datter Remedien zijn om in desen geholpen te werden, {Tegenwerpingh van sommige.} ende datmen, gelijck het veel geschiet, sijne stucken door andere kan laten op maecken, als by voorbeelt, dat een Beelde-Schilder sijne verschieten van een Landtschap-Schilder laet maecken, of de Gebouwen van een die in de Architecture ende perspectijf verstaet, ende soo voort: Waerom een Landtschap-Schilder sijn stucken door een Beeldenaer kan laten stoffeeren, gelijckmen dat soo noemt: Invoegen datter dickwils twee, dry, à vier Meesters aen een Tafereel geschildert hebben. Hier omtrent heeft de Ervarentheyt geleert, dat de Beelden in soodanige stucken dickwils worden ingelapt even offer uyt de Lucht ingevallen waren, of immers daer in niet en hoorden. {Haer misslagh ontdeckt.} Want menighmael en wert van de Stoffeerders het voornemen vanden Meester noch de verkiesinghe van het Dagh-licht, noch de behoorlijcke wijckinge der gronden, de Perspectijf, Ja den ganschen aert van ’t Landschap niet verstaen; veel min dan datse het in het toe-passen harer Beelden in acht souden nemen: invoegen dat sy gantsch onge-aerde Beelden van eenen schoonen dag in een sommer Landtschap komen te maecken, en diergelijcke misslagen meer, die tegen de waerheyt der nature, en regelen van de Konst strijden. ‘k Hebbbe veelmael geobserveert, dat de Beeleen [sic, ndr.] ende Beesten, die vanden Lantschap-Schilder selfs daer in gemaeckt waren, die (hoe slecht sy oock mogten geteykent wesen) nochtans beter uyt eenen aert na het Landtschap geplaetst, en Geschildert waren, dan andere die al van een goet Meester daer waren by-geflanst. {Door ervarentheyt van veel voorvallen wederleyt.}

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] In the second period it is important to pay attention to the means that one should apply to obtain a glorious and great name: {2. Period to obtain a great name.} The Art of Painting (says Junius) is stimulated by honor as if by a real bate. As such the hope of obtaining an immortal name, has been the only objective of the old Famous Artists; knowing that if they could reach it, they would not be lacking any profit. There is no road to follow more closely to arriver there, than to make oneself Universal in the Art, and to say to be at home anywhere; {That one should try to be general in the Art.} as such one will learn to do everything. How often one sees that through the lack of this generality good Masters spoil their Paintings by adding something to it, which they do not master; As if, for example, a Painter of Figures makes Landscapes for his Histories that are not good, or composes Buildings and such against the proportional sizes and rules of perspective to it, and such, which the wise will readily understand: A Painter would not fall into these mistakes, if he understands the general sciences of all this. One could contradict this [by saying] that there are remedies to assist in this, {The counterargument of some.} and that one, as happens often, can have his pieces be drawn up by others, like for example, that a Painter of Figures has his perspectives drawn up by a Landscape Painter, or the Buildings by someone who understands Architecture and Perspective, et cetera: This is why a Landscape Painter can have his pieces be filled in by a Figure painter, as one calls it: As such there are often two, three or four Masters who have worked on a Painting. In this regard the experience has taught us, that the Figures in such works are often thrown in as if they had fallen in from the sky, or did not belong there. {Their mistake discovered.} Because oftentimes the idea of the Master nor the selection of the Day-light nor the appropriate deviation of the ground, the Perspective, yes the whole nature of the Landscape is not understood by those who fill in the picture; even less so that they would take it into consideration in their Figures: as such they arrive at making rather inappropriate Figures of a beautiful day for a gloomy Landscape and more of such mistakes, which strive against the truth of nature and the rules of the Art. I have often seen that Figures and Animals that had been made by the Landscape Painter himself, (however bad they may have been drawn) had been placed and painted much better in character with the Landscape than others that had been thrown in it by a good Master. {Contradicted by the experience of many cases.}

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

Indien yemandt waerlijck den naem van een groot Meester verdient, en dat sijne Wercken vol vande ware deught der Konste konnen ge-oordelt worden, en dat sy alle nootwendigheden, soo van goede Teyckeningh en proportie, behoorlijcke reddinge en houdinge in haer hebben, die over een komen met de Plaets van ’t licht, in welcke de voorwerpselen zijn; en dat de schaduwen en dagen geschickt zijn, na de occasie van welcke sy werden voort gebracht; en dat voorts alle de Beelden gedisponeert en gecoloreert zijn, na den inhout van de Historye diemen wil vertoonen; daer-en-boven datse aendachtigh ende werckelijck hun doeningen en hertstoghten voort-brengen, die met haer gansche standt overeen komen; soo machmen wel op sijn Konst vertrouwen, nochtans nedrigh van herten, en ghemeensaem van ommegangh wesen: {Wat d’hovaerdy dickwils te wege brenght.} Want de hovaerdy maeckt onse Vyanden listigh, om met Leugenen en quade parten, onsen goeden naem en faem te ondermijnen; die niet als door sich wel ende loffelijck ontrent mindere Meesters te dragen, en konnen overwonnen worden.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] If someone truly deserves the name of great Master, and that his Works are judged to be filled with the true virtue of Art, and that they have all the necessities such as good Design and proportion, acceptable distribution of colors and harmony in them, that coincide with the location of the light, in which the objects are placed; and that the shadows and lights are appropriate, after the occasion in which they originate; and that furthermore all the Figures are placed and colored after the content of the History that one wants to portray; moreover that they produce their actions and passions carefully and naturally, which coincide with their whole pose; as such one may trust his Art, yet be humble of heart and social in interaction: {What pride often generates.} Because pride makes our enemies deceitful, to undermine our good name and fame with Lies and evil guiles; which can only be defeated by behaving oneself honorable with regard to the lesser Masters.

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

Zoo duister is ons verstant, vervolgt hy {ndr. Dürer},, wie zal dan de waere schoonheyt beschrijven ? [...] Elders zeyt hy, dat de deelen van een beelt van den hoofde tot de voetzoolen moeten overeenstemmen, het zy dan rouw of glat, vleezig of mager, op dat het op d'eene plaets niet deurvoed, en en op d'andere uitgehongert schijne; dat d'armen niet dun, en de beenen dik zijn, de borst vol, en de billen uitgeteert, 't hooft jong, en 't lichaem oudt, en wat des meer is. Yder ouderdom moet daer toe bequaeme deelen hebben, een jong mensche moet gladt, sappig, en effen zijn, een oudt daerentegen rouw oneffen en mager.

[BLANC J, 2006, p. 136-137] Notre entendement étant si obscur, poursuit-il, est-il possible de décrire ce qu'est la vraie beauté? [...] Dürer dit ailleurs que que les parties d'une figure doivent se correspondre des pieds à la tête, que cette figure soit rugeuse ou lisse, charnue ou maigre, afin qu'à tel endroit elle ne paraisse pas trop nourrie et tel autre affamée; que les bras ne doivent pas être minces ou les jambes épaisses, la poitrine pleine et les cuisses décharnées, la tête jeune et le corps âgé, etc. De plus, chaque âge doit avoir les parties qui lui conviennent. Un jeune homme doit être lisse, tendre et égal, un vieillard au contraire rugueux, inégal et maigre.

Conceptual field(s)

CONCEPTS ESTHETIQUES → beauté, grâce et perfection
L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

Die lof begeert, zeyt hy verder, vermijde de leelijkheyt in zijne beelden, dat is, hy zuivere haer van alle opspraeklijke teykenen, en trachte nae 't geene gezont en behaeglijk is. En hier toe wil hy, dat men zich veel levendige menschen lichamen voor oogen stelle, en de schoonste maeten vergadere. Want de konst is in de natuer ingedoopt, als gy die daer uit zult getrokken hebben, zult gy veele dwaelingen in uw werk vermijden. Dit is 't meest al, dat den grooten Albert Durer tot onderwijs in zijn Proportieboek voorstelt, ik geloove, dat hem de doodt, terwijl hy dit werk opstelde, verrast heeft.

[BLANC J, 2006, p.137] Qui désire les louanges, dit-il plus loin, doit éviter la laideur dans ses figures. Autrement dit, il doit les épurer de tous les signes condamnables et ne rechercher que ce qui est sain et plaisant. Et pour cela, il veut que l'on contemple sur le vif de nombreux corps d'hommes et que l'on recueille les plus belles mesures. L'art, en effet est immergé dans la nature. Lorsque vous l'en aurez sorti, vous eviterez de nombreux errements dans vos oeuvres. Voici l'enseignement du grand Albrecht Dürer, dans son livre des proportions, avant que la mort, je crois, ne l'ait surpris alors qu'il préparait cet ouvrage.

VAN HOOGSTRATEN, Samuel, [Planche d’anatomie : les muscles], estampe, dans VAN HOOGSTRATEN, Samuel, Inleyding tot de hooge schoole der schilderkonst: anders de zichtbaere werelt, Verdeelt in negen Leerwinkels, yder bestiert door eene der ZANGGODINNEN. Ten hoogsten noodzakelijk, tot onderwijs, voor alle die deeze edele, vrye, en hooge Konst oeffenen, of met yver zoeken te leeren, of anders eenigzins beminnen, Rotterdam, François van Hoogstraten, 1678, p. 55.
VAN HOOGSTRATEN, Samuel, [Planche d’anatomie : les proportions chez la femme], estampe, dans VAN HOOGSTRATEN, Samuel, Inleyding tot de hooge schoole der schilderkonst: anders de zichtbaere werelt, Verdeelt in negen Leerwinkels, yder bestiert door eene der ZANGGODINNEN. Ten hoogsten noodzakelijk, tot onderwijs, voor alle die deeze edele, vrye, en hooge Konst oeffenen, of met yver zoeken te leeren, of anders eenigzins beminnen, Rotterdam, François van Hoogstraten, 1678, p. 60.
VAN HOOGSTRATEN, Samuel, [Planche d’anatomie : les proportions chez les enfants], estampe, dans VAN HOOGSTRATEN, Samuel, Inleyding tot de hooge schoole der schilderkonst: anders de zichtbaere werelt, Verdeelt in negen Leerwinkels, yder bestiert door eene der ZANGGODINNEN. Ten hoogsten noodzakelijk, tot onderwijs, voor alle die deeze edele, vrye, en hooge Konst oeffenen, of met yver zoeken te leeren, of anders eenigzins beminnen, Rotterdam, François van Hoogstraten, 1678, p. 62.
VAN HOOGSTRATEN, Samuel, [Planche d’anatomie : les proportions chez l'homme], estampe, dans VAN HOOGSTRATEN, Samuel, Inleyding tot de hooge schoole der schilderkonst: anders de zichtbaere werelt, Verdeelt in negen Leerwinkels, yder bestiert door eene der ZANGGODINNEN. Ten hoogsten noodzakelijk, tot onderwijs, voor alle die deeze edele, vrye, en hooge Konst oeffenen, of met yver zoeken te leeren, of anders eenigzins beminnen, Rotterdam, François van Hoogstraten, 1678, p. 58.

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

Soo en konnen doch sommige [ndr: schilders] niet al te wel verduwen, datmen haar bestipte regelen wil voorschrijven, om alle uyterlijcke en inwendige deelen, tot de veranderlijcke voorvallen der menschelijke actien en doeningen, ja tot d’uytdrukking der Passien en Zieltogten selfs te leeren uytvoeren; Op datse alsoo niet slegts geschilderde, maar ook sprekende, bewegende, werckende, en denckende beelden in haar Tafereelen souden vertoonen: en voornamelijck konnen eenige van kleyn gesigte niet wel lijden datmen haar dit uyt d’Anatomie oeffening by wijse van ontleed kunde voorstellen wild.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] As such some [ndr: painters] cannot cope too well that they want to prescribe precise rules to them, to learn to execute all the external and internal parts, in relation to the changing events of human actions and undertakings, yes to the expression of the passions and emotions even; In order for them to not only show painted, but also speaking, moving, working and thinking figures in their Paintings: and especially some of little vision cannot comprehend that one would want to present this from the Anatomy in the sense of the knowledge of dissection.

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps
L’HISTOIRE ET LA FIGURE → action et attitude

Quotation

Den HALS dan, daar het Hoofd van den Mensch op staat, is wat Lang-agtig van Form gesteld, om het Hoofd daar op als op een Spil te vryer en onbelemmerder te konnen heen en weer bewegen; En uyt dese vryheyd vloeyd het af, dat het Hoofd in ’t wel stellen der Beelden niet altijd en moet gekeerd zijn na de zijde daar sig de Borst heen wend: Want dat heeft den Maker door het Formeeren van den Hals en sijn bediening heel anders getoond. En daarom geeft het ook een misstand in de Konst-Tafereelen wanneer de Beelden anders getuygen.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] The NECK then, on which the Head of a Man is standing, is somewhat Long in shape, to let the Head move freely back and forth on it like on an axis; And it stems from this freedom, that in the well composing of Figures the Head does not have to be directed to the side to which the Chest is directed: Because the Creator has shown it quite differently by the shaping of the Neck and its function. And because of this it poses a misunderstanding in Artistic Scenes when the Figures attest differently.

A rare example amongst the many descriptions of different body parts in which Goeree refers directly to artistic practice. [MO]

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

Van de Stelling der Beelden volgens de Natuurlijke en toevallige stand der beweging in allerhande Doening.
Laat ons van de Tronie-stelling in ’t bysonder tot een ander voornaam en algemeen Deel der Mensch-kunde over gaan; Namelijk tot de Teykenkonstige stelling van de bewegende Stand der Werkende Mensch-beelden; En daar ontrent aanwijsen hoedanig de Beelden onder sekere Linie van Bestuur en Gewigt, en Tegen-wigt allerhande Doeningen en Actien van Staan, Gaan, Loopen, Torssen, Dragen, Werpen, als anders, welvoegsaam en Natuurlijk, sonder daar heen te vallen, of onmogelijkheyd in haar Doening te vertoonen, verrigten konnen: Op dat den Teykenaar en Schilder die sigh daar in wel afgerigt bevind, het Middel mogt in de Hand hebben, om sijn Beelden in allerhande voorval en Verkiesing, tot het Oogmerk van sijn voorgesteld bedrijf, soodanig te bepalen, datse noit tegen de Teykenkundige Trek, noch tegen de mogelijkheyd der Doening, ten opsigt van ’t Maaxel en samen-stel der Leden aanloopen. En gelijk dit een van de gewigtigste Hoofd-stukken der Schilder-Konst is, soo heeft het ook alle Groote en Verstandige Meesters niet alleen ter Herten gegaan, sig hier in wijselijk te dragen, maar veele hebben ook met alle vlijd hun Leerlingen geduurig vermaand daar op nauw agt te geven: En dat wel soo veel te meer alsse sigh ontblood vonden van de Onderwijsingen in de Boeken, en Voor-beelden.
Karel van Mander die beter Schrijver en Prater dan Schilder is geweest, seyde in sijnen tijd dat het te wenschen waar, datter van ymand een Onderwijsing aangaande de stelling der Beelden, volgs de Werkende Verkiesingh der Actien, en d’uytdrukking der Herts-togten, ontworpen wierde: En seyd hy, ik soude sulx geerne selfs gedaan hebben, in dien ik my daar bequaam toe gevonden had.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] On the Composition of Figures according to the Natural and incidental posture of movement in all sorts of Action. Let us proceed from the composition of the Face in specific to another important and common Part of the Anatomy; Namely to the Artful composition of the moving Posture of Working human Figures; And in that context point out to which degree the Figures can carry out appropriately and Naturally, all sorts of Doings and Actions of Standing, Going, Walking, Hauling, Carrying, Throwing and others, within a certain Line of Conduct and Weight and Counter-weight, without falling or showing an impossibility in their Action: So the Draughtsman or Painter who finds himself well-trained in this, has the tools at hand to conceive his Figures such in all sorts of occurrences and choices, to the purpose of the proposed action, that they will never appear to be against the Draught, nor against the possibility of the Action, with regard to the Creation and structure of the Limbs. And as this is one of the most important Chapters of the Art of Painting, as such it has not only concerned all Great and Wise Masters, to act wisely in this regard, but many have continuously urged their Pupils with diligence to pay close attention to it: And even more so when they were without the Instruction in Books, and Examples. Carel van Mander, who was a better Author and Speaker than Painter, said in his time that it were commendable, that someone designed an Instruction regarding the composition of Figures, subsequently the Working Selection of Action and the expression of Passions: And he said, I would have been inclined to do so myself, if I had found myself capable of it.

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

Van de Actien en Werkelijke besigheden der Beelden, en hoemen die volgens den aard der Voor-vallen, onder d’uytdrukking van allerhande Passien en Ziel-togten vertoonen zal.
Seker vermaard Schilder plagt van de Beelden die haar behoorlijke Actien en Passien tot het voornemen van den Schilder, noch den inhoud der Historie niet wel uyt en drukten, te seggen, datse tweemaal gedoodverwd waren. {Omdat de Konst-beelden de beweging derven, moetmense door de Actien en stelling sulx doen aannemen.} Seker nadien het alle Konstenaars bekend is, dat de na-gebootste Werken, de ware en Levende beroerlijkheyd uyt haar eygen aard en Natuur derven, soo vald het niet swaar te oordeelen, datter in de Schilder-Konst een bysondere vlijd moet aangewend werden, om beneffens de goede en vaste Teykenkundige Trek en schoone Proportie, ook de Actien en Hertstogten (dat is de bedrijvens kragt) door praktijk in de Beelden aan te wijsen; en alsoo te verbeteren ’t geen sy van Natuure missen. Want dat is de Ziel van de Schilder-Konst: En die Meesters welke daar in bysonder hebben uytgemunt, hebben ook altijd de hoogste Rang gehad.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] Of the Actions and True movements of the Figures, and how one may show them according to the nature of the Events, while expressing all sorts of Passions and Emotions. A certain famous Painter was used to saying that those Figures that do not express their proper Actions and Passions to the intention of the Painter, nor the content of the History, are primed twice. {Because the Art-figures lack movement, one should make them obtain such through the Actions and posture.} Especially since it is known to all Artists, that the imitated Works, lack the true and Lively movement from their own character and Nature, as such it is not hard to understand that one should apply extra diligence in the Art of Painting, to also illustrate the Actions and Passions (that is the activity), besides the good and steady Draught and beautiful Proportion, in the Figures through practice; and as such improve that which they naturally lack. Because this is the Soul of the Art of Painting: And those Masters who excelled especially in this, also had the highest Rank.

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

En niet tegenstaande wy weten, dat een Knibbelaar of Pluys-pens ons ligtelijk betwisten of loochenen kan, dat de schikking der Kleedingen ook tot de Mensch-kunde behoord; nogtans zijn wy van gedagten dat de Krokering, dat is de Ploying der Draperyen, voor soo veelse de veranderlijke Gesigt-stand der Ledematen noodwendig volgt, in dese verhandeling niet geheel mag uytgesloten zijn. Want gelijk het seker is, datman niet altijd Naakte, maar ook gekleede Beelden in de Schilder en Bootseeerkunde maakt, soo moeten alle verstandige Meesters altijd sorge dragen datmen in de Tafereelen niet alleen bloote Kleedingen daar een Kop met twee Handen en Voeten uyt hangen, maar ook waarachtige Mensch-beelden daar in kan ontwaar werden. Die haar hier in omsigtig wilden dragen, plagten hun Beelden altijd naakt te schetsen, en na datse tot haar Actie wel Geproportioneerd waren, schiktense de Kleedingen daarom heen. En dus kondense door de Natuurlijke schikking der Ployen, de Leden van haar Beelden, in haar Teykenkundige Trek bewaren, en doen sien datter een Mensch onder de Kleedingen stak. De Brodders en Weetnieten daar en tegen, meenen dat het genoeg is, datmen Handen en Voeten siet, en dat de Kop boven ’t Werk van een Kleermaker uytkijkt. Waarlijk sulke Beelden zijn de Kinder-Poppen niet ongelijk, die uyt wat Vodden en Lompen saam getodderd, een gebakken Tronie op de Borst, en twee Handen aan de Mouwen genayt hebben.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] And although we know, that a Miser may easily dispute or deny that the arrangement of the Clothing belongs to the Anatomy as well; nevertheless we are of the opinion that the Creases, that is the Folds of the Drapery, for as far as it necessarily follows the changing Perspective of the Limbs, may not be completely excluded from this discourse. Because as it it certain, that one does not always make Naked, but also dressed Figures in the Art of Painting and Sculpting, as such all wise Masters have to take care that one perceives not only separate Clothes from which a Head and two Hands and Feet stick out, but also true Human figures in it. Those who want to be careful about this, tended to always sketch their Figures naked, and after they were well proportioned with regard to their Action, they draped the Clothing around it. And thus they could preserve the Limbs of their Figures through the Natural arrangement of the Folds, in their Draught, and show that there was a Man underneath the Clothing. The Daubers and Know-nothings on the other hand, believe it is enough, that one sees the Hands and Feet, and that the Head stick out from the Work of the Tailor. Truly such Figures are not unlike Dolls, which are Rags put together, a baked Face on its Chest and two Hands knitted to the Sleeves.

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

Maar alle dese Geneeskundige gedagten varen latende; moetenwe uyt al het voorige geseyde den Schilder leeren aanmercken, datter groot onderscheyd komt te vallen tussen de bewegingen die sonder de Wil, en die, die met de Wil geschieden; {Onderscheyd der beweginge.} want in het gene datmen Wild, daar ontrent heeftmen gemeenlijk meerder vaardigheyd, yveriger Actie en Furie, dan in de simpele doeningen, die veelsints maar allen van de gemeene Loop der Geesten buyten onse denking worden voortgebragt. Hierom moet een Konstenaar in het vertoonen en uytdrukken van de Actien en bewegingen versorgen, dat hy zijne Beelden soodanige Actien en bewegingen doet hebben, als met de Wil, Ziel en Voornemen, dien hy wil dat sijn Beelden sullen hebben, over-eenkomt: Ten eynde hy door zijn Konst, de gedagten van hem selfs en die van zijn Beelden, den Beschouwer mag bekend maken. En dat elk alsoo met zijn eygen overleggingen aandagt, die dingen by sich selven magh voltoyen, die de konst onmogelijk schijnen de doening der Beelden by te setten.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] But if we let all these Medical thoughts go; we have to learn from all that has been said, that there is a great difference between the movements that are made without the Will and with the Will; {Distinction between movements.} since in that which one wants, one usually has more ability, more diligent Action and Fury, than in the simple actions, which are often executed from the general Train of Thoughts outside our Thinking. Because of this an Artist should take care that – in the depiction and expression of the Actions and movements – that he provides his Figures with such Actions and movements, as coincides with the Will, Soul and Intention that he wants his Figures to have: So that he may show his own thoughts and those of his Figures to the Spectator through his art. And that everyone with his own considerations in mind, may complete those things for himself, which appear to be impossible for the art to add to the action of the Figures.

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

De Beelden (om daar mede aan te vangen) moet een Schilder eerst aanleggen, ’t zy in een Kamer, Landschap of andere vergaderplaats van menschen.
{Kamern.} In een Kamer maakt men niet onvoegelijk, ’t agterste, dat verst afwijkt, op het laatste: {Landschappen.} dog in een Landschap na de beelden (als’er in koomen door de geschiedenis of vermaak) de logt, bergen en gronden van agteren na de voorgrond toe, en als zulx is gedaan, verçiert men ieder grond met zijne boomen, kasteelen, huisen tuinen enz. elk voorwerp en grond volgens die kragt en flaauwheid; die de nabyheid of verheid na evenredenheid volgens de doorzigtkunde gebied.
{Bloemstukken.} Een Bloemschilder mag wel eerst zijne bloemen en bladeren schilderen, die in ’t sonneligt dan die in de schaduwe koomen; […] waar na hy zijn hof of landschap zoodanig kan behandelen, als hy oordeelen zal, dat de welstand van zijn bloemen (of ook vrugten) die zijn voornaamste oogmerk zijn zullen toelaaten.
{en Zeestukken.} In
Zeestukken legtmen eerst de logt en ’t water aan, […]

[translation: BEURS, en préparation, transl. Myra Scholz:] {About human figures} Human figures (to begin with them) should be painted first, whether in a room, a landscape, or some other place where people gather. {Rooms} In a room there is nothing wrong with painting last what is furthest away, receding in the distance. But in a landscape, after placing the human figures (included either for reasons of history or pleasure), one paints the sky, mountains, and grounds from the background to the foreground, and when this has been done, adorns each ground with its trees, castles, houses, gardens, etc., giving each object and ground the intensity or faintness corresponding to its nearness or distance, as perspective dictates. {Floral pieces} A painter of flowers can first paint the blossoms and leaves that appear in sunlight, then those in shadow, […] After that he can deal with the garden or landscape in a way that, in his judgment, is in keeping with the well-executed flowers (or fruits), which are his prime subject. {and sea pieces} In sea pieces one first lays in the sky and water, […]

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

Verders om in het Naakt aan te toonen, wat een goede Kontraste is; en waar uit een welgesteld Beeld in zyne Beweeginge, of Aktie, is voortkomende. Want de Deftigheid, Sierlijkheid, en Bevalligheid van een welgemaakt Lichaam, bestaat in een ordentelyke en werkelyke Schikkinge der Leeden. Als ik mijn gevoelen zeggen zal, zo agt ik het Teikenen naar ’t Leeven van geender waarden, zo dat niet voor af en ging: ja niet meer als de Koloriet zonder Teikenkonst. Want wat baat ons het Leven, al Teikenen wy noch zo lang, als men de macht niet en heeft om een Beeld te kunnen stellen.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] Furthermore, to point out in a nude what is a good contrast and from which a well-positioned figure derives his movement, or action. Because the solemnity, elegance and grace of a well-made body consists in an orderly and real positioning of the limbs. If I should say how I feel, I think the drawing after the life is of no value whatsoever, if this does not precede it: yes no more than the colouring without the art of drawing. Because of what use is the life, no matter how long we draw, if one does not have the power to position a figure well.

term translated by BILD

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

Dewyl na de helder of somberheid des luchts zich alle dingen schikken moeten, en de tinten der voorwerpen gevonden; want het licht op de voorgrond, en de kracht der beelden, moet daar na gepast worden, […]

[D'après DE LAIRESSE, 1787, p. 61:] […] Puisque c’est d’après la clarte ou l’obscurité du ciel qu’il faut disposer toutes les autres parties, & régler toutes les teintes des objets : car la lumière de la ligne de terre & le ton de vigueur des figures doivent s’y rapporter.

term translated by FIGURE
term translated by BILD

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

Alle deze aangewezene hertstochten, konnen zonder de voor aangeroerde schikking der leeden, geen volmaakt beeld voortbrengen […] Maar myn meening is, deze hertstochten door de beweeging der leedemaaten uit te drukken, en dat ider lid ten dien einde diend, geschiedende zulks wanneer het lichchaam zig keerd of wend, de leeden sparrelende een vóór en de anderen achterwaards, de een om hoog en de anderen om laag.

[D'après DE LAIRESSE 1738, p.20:] But all these Passions together cannot produce a perfect Figure, without the Assistance of the Members […] But my principal intention is, to express these Passions by the Motion of the Members ; and to shew how each Member contributes towards them : As when the Body turns or winds, the Members stir, one advancing, another falling back ; one raised, others sinking

term translated by FIGURE
term translated by BILD

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

[…] want ieder beeld moet geen meêr hertstogten dan zyn eigen uitdrukken; {Hoedanigheid in de zinnebeelden vereisselyk.} maar wanneer zy tot byvoegzel of zieraad gebruykt worden, moeten zy haar werking doen of helpen […]

[D'après DE LAIRESSE 1787, p.178-179:] […] car chaque figure ne doit exprimer la passion qu’elle représente, en concourant toujours à l’expression générale; & pour cela il faut qu’elle soit placée à l’endroit convenable.

term translated by FIGURE
term translated by BILD

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps
L’HISTOIRE ET LA FIGURE → expression des passions

Quotation

HEt is niet oneigen, dat licht tegen licht toe elkander toetrekt, zo wel als donker tegen donker. Tegen een lichte grond voegen wel donkere beelden, en tegen een donkere weder lichte; te weeten, om krachtig af te steeken, maar anders niet: want tusschen veel, weinig, en noch weiniger af te steeken (wel te verstaan op de eerste, twerde, en derde grond gesteld zynde) scheelt noch vry wat.

[D'après DE LAIRESSE 1787, p. 346:] Il est naturel que la lumière se fonde dans la lumière, & que les ombres se trouvent confondues dans les ombres. Les objets sombres conviennent donc le mieux sur un fond clair ; ainsi que les objets clairs sur un fond sombre pour qu’ils s’en détachent mieux ; car il faut observer ici le juste de gré qui convient à l’effet des figures, suivant que ces figures se trouvent placées sur le premier, sur le second ou sur le troisième plan [Pl.9)

term translated by FIGURE
term translated by BILD

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps

Quotation

De byzondere stoffen hebben in zulk een geval bekwaame eigenschappen daar toe, welke de zaak krachtig helpen uitdrukken: als daar is de weêrschyn van kreukende zyde tot zweevende beelden, en die zagtjes nederdaalen: de dunne en slappe zyde tot snel op of neêrwaarts vliegende beelden: de leenigste of zwaarste zyde, of stoffe, tot zittende, leggende, of staande. Hier in is het geheim en waar belang van een fraay en woelend Zolderstuk gelegen. Wat het maaken van de gekoleurde stoffen der vliegende beelden aangaat, vermits men ze niet op de Leeman kan stellen, en by gevolg niet na het leven schilderen, kan men daar geen wisse onderrigting van geeven: het is alleenlyk door den geest en het natuurlyk oordeel, benevens een geduurig aanmerking, welke den oeffenaar tot een bekwaame kennis en uitvoering der zelve kan brengen. Van deze middelen alleen moet men zich bedienen, en zich daar door tot een meester maaken; ten dien einde aanmerkende wat stoffe daar toe de bekwaamste zy, gelyk boven breeder is aangeweezen.

[D'après DE LAIRESSE 1738, p. 453-454:] The different Stuffs are very proper to this on such Occasions, and they very much conduce to express the Matter ; as the Reflexion of ruffling Silk for waving Figures, and which are gently descending ; thin and fleazy silk, for swift and drown-flying Figures, and the most pliant or thick Silk and Stuff, for fitting, lying, or standing ones. The Secret and Importance of a fine and stirring Cieling-pieces lies chiefly herein. As for the making of coloured Stuffs of flying Figures, because they cannot be put on the Layman, and therefore not painted after the Life, we cannot lay down any Rules about them : Nothing but a good Conception and natural Judgment, joined to continual Practice and Observation, can bring the Artist to perform it. We must use these Means, and be perfect in them ; observing what Stuff is most proper to the Occasion, as we have before intimated.

term translated by FIGURE
term translated by BILD

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → figure et corps