KUNSTENAAR (n. m.)

ARTIFEX (lat.) · ARTIST (eng.) · ARTISTE (fra.) · KUNSTMALER (deu.)
TERM USED IN EARLY TRANSLATIONS
/ · ARTIFEX (lat.) · ARTIFICER (eng.) · ARTIST (eng.) · KÜNSTLER (deu.) · MEISTER (deu.) · PAINTER (eng.)

FILTERS

LINKED QUOTATIONS

7 sources
20 quotations

Quotation

Hier toe souden wy seer vele te segghen hebben, 't en waer sacke dat wy het meer hooghnoodigh achten op 't ghene wy van te vooren aangheroert hebben wat meer aen te dringhen; dat naemelick die dinghen de welcke in d'uytnemenste Konstenaers voor de beste worden ghekeurt, bynae on-nae-volghelick sijn; 't verstandt, d'uytvindenskracht, die men d'inventie noemt, d'onbedwonghen ghemackelickheydt in 't wercken, en al wat ons door de regelen der Konste niet en kan worden ingheplant.{Quint. X.2} Soo is ons oock dese moeyelickheydt alhier meest van allen dienstigh; overmidts ons de bedenckinghe deser moeyelickheydt tot meerder aendacht verweckt; soo dat wy nu d'uytnemende Konstenaers vry wat naerder beginnen te verstaen, niet meer over haere wercken gaene met een achteloose opmerckinghe, maer wy slaen onse ooghen aendachtighlick op elck bysondere deel haerer wercken, ende wy begrijpen d'over-groote kracht haerer deughden voornaemelick daeruyt, dat het ons onmoghelick is de selvighe nae te volghen.{Quint. X. 5}

[Suggested translation, Marije Osnabrugge:] We would have a lot to say to this, but [NDR: it is the case that] we deem it more urgent to insist some more on that which we touched upon before; namely that the things which are judged the best in the most excellent Artists, are almost inimitable; the mind, the inventiveness, that one calls invention, the untamed ease in working, and all that which cannot be implanted by the rules of Art.{…} As such this difficulty is here most useful of all; as the thought of this difficulty stimulates us to more attention; so that we then begin to understand the most excellent Artists a bit better, no longer scrolling over their works with careless observation, but we focus our eyes carefully on every specific part of their works, and we mainly understand the immense power of her virtues from that which makes it impossible to imitate it. {…}

term translated by ARTIFEX in JUNIUS, Franciscus, De pictura veterum libri tres, Amsterdam, Joannes Blaeu, 1637., p. 18
term translated by ARTIFICER in JUNIUS, Franciscus, The Painting of the Ancients, in Three Bookes : declaring by Historicall Observations and Examples, the Beginning, Progresse, and Consummation of that most Noble Art. And how those Ancient Artificers attained to their still so much admired Excellencie. Written first in latine by Franciscus Junius, F. F. And now by him englished, with some Additions and Alterations, trad. par JUNIUS, Franciscus, London, Richard Hodgkinsonne, 1638., p. 34

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

Ghelijck dan een gheleerd ende vernuftigh Konstenaer vaerdighelick plaght uyt te vinden wat verdient gheschildert te worden, soo plagt hy met eenen oock sijne eyghene krachten voorsichtighlick t’overweghen, of hy naemelick maghtigh is uyt te voeren ’t ghene hy ter hand treckt. Neemt een materie, seght Horatius {In Arte.}, die met uwe krachten overeen komt; laet oock uwe schouderen van langher hand beproeven watse magtig sijn te draeghen ofte niet. Die sich in sijnen keur niet en vergrijpt, het en sal hem nimmermeer aen uytdruckelickheyd ende aen duydelickheyd van een klaerschijnende ordre ontbreken.

[Suggested translation, Marije Osnabrugge:] Just like a knowledgeable and ingenious Artist tends to find out capably what deserves to be painted, as such he tends to also weigh his own strengths carefully, namely whether he is capable to produce that which he draws by hand. Take a matter, says Horace {…}, that coincides with your powers; also let your shoulders slowly experience what they are able to carry or not. He who does not mistake in his choice, it will never again lack him in perspicuitys and clarity of a bright level.

term translated by ARTIFEX in JUNIUS, Franciscus, De pictura veterum libri tres, Amsterdam, Joannes Blaeu, 1637., p. 131
term translated by ARTIFICER in JUNIUS, Franciscus, The Painting of the Ancients, in Three Bookes : declaring by Historicall Observations and Examples, the Beginning, Progresse, and Consummation of that most Noble Art. And how those Ancient Artificers attained to their still so much admired Excellencie. Written first in latine by Franciscus Junius, F. F. And now by him englished, with some Additions and Alterations, trad. par JUNIUS, Franciscus, London, Richard Hodgkinsonne, 1638., p. 224

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

Soo gaet het dan vast en wy houden ’t daer voor, dat een fijn en bequaem Konstenaer boven alle dinghen nae een natuyr-kondighe ervaerenheyd behoort te trachten: Niet dat wy hem erghens in een kluyse soecken op te sluyten, om aldaer sijnen kop met verscheyden Geometrische proef-stucken te breken; veel min dat hy ’t ghevoelen van soo veele teghenstrijdighe ghesintheden der naturelicker Philosophen in sijne eenigheyd besighlick soude siften, om daer uyt den rechten aerd van allerley harts-tocht ende beweginghen volmaecktelick te verstaen: Dit en is de meyninghe niet: Want wy het ghenoegh achten dat hy door deen daghelicksche opmerckinghe uytvinde hoe de menighvuldighe gheneghenheden ende beroerten onses ghemoeds ’t gebaer onses aenghesichts dus of soo veranderen ende ontstellen. Elcke beroerte onses ghemoeds, seght Cicero {Lib. III de Oratore}, ontfanght een seker ghelaet van de nature, ’t welck men voor ’t bysondere ende eyghene ghelaet der selvigher beroerte houden magh.

[Suggested translation, Marije Osnabrugge:] It is certainly so and we believe that a fine and able Artist should above all aim for an experience of natural things: Not that we intend to lock him up in a vault somewhere, to break his head on different Geometrical tests; even less that he would go through the experience of so many contrasting opinions of the natural Philosophers by himself, in order to perfectly understand the true nature of all sorts of passion and movements: This is not the opinion: Because we think it is enough that he finds out through a daily observation how the manifold situations and commotions of our mind change and startle the gesture of our face. Every commotion of our mind, says Cicero {…}, receives a certain feature from nature, which one may interpret as the special and particular feature of this commotion.

term translated by ARTIFEX in JUNIUS, Franciscus, De pictura veterum libri tres, Amsterdam, Joannes Blaeu, 1637., p. 140
term translated by ARTIST in JUNIUS, Franciscus, The Painting of the Ancients, in Three Bookes : declaring by Historicall Observations and Examples, the Beginning, Progresse, and Consummation of that most Noble Art. And how those Ancient Artificers attained to their still so much admired Excellencie. Written first in latine by Franciscus Junius, F. F. And now by him englished, with some Additions and Alterations, trad. par JUNIUS, Franciscus, London, Richard Hodgkinsonne, 1638., p. 235

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

Indien het dan ghebeurt dat hy sich in een gheselschap vindt in ’t welcke eenighe luyden merckelick ontstelt sijn, men soude terstond uyt sijnen aendachtighen ernst afnemen dat hy sulcken gheleghenheyd ghesocht heeft, om uyt d’ooghen der ontstelder mensen de veelvoudighe gedaente van gramschap, liefde, vreese, hope, smaed, vroolickheyd, vertrouwen, en dierghelijcke beweghinghen meer te lesen. Alhoewel nu de Konst-lievende groote Meesters haer meeste werck en studie hier van maeckten, nochtans plaghten sy somwijlen oock een weynigh tijds uyt te splijten om de Zede-konst, de naturelicke Philosophie, verscheyden Historien, Poetische versierselen, als oock de Mathematische wetenschappen te versoecken: Want al ist schoon saecke dat de zede-vormers, de naturelicke Philosophen, de Historie-schrijvers, de Poeten, de mathematijcken mede niet maghtigh sijn een eenigh Schilder te maecken; Nochtans brenght de kennisse deser Konsten soo veele te weghe, dat de Konstenaers die sich op dese wetenschappen redelick wel verstaen voor beter ende volmaeckter Schilders worden ghehouden.

[Suggested translation, Marije Osnabrugge:] Whenever it happens that he finds himself in a group in which some people are clearly startled, one would immediately believe from his attentive seriousness that he has sought out such a situation, to read from the eyes of the startled peopled the manifold appearance of wrath, love, fear, hope, blame, happiness, trust and such movements. Although the Art-loving great Masters made the most work and study of this, nonetheless they sometimes also tend to free some time to attempt the Art of Virtue, the natural Philosophy, several Histories, Poetical embellishements, as well as the Mathematical sciences: Since although it is clear that the ethics, natural Philosophers, History-writers, Poetes and mathematicians are unable to make any Painter [sic]; nonetheless the knowledge of these Arts brings forth so much, that the Artists who manage quite well in these sciences are thought to be better and more perfect Painters.

This excerpt does not occur in the Latin edition of 1637. [MO]

term translated by PAINTER in JUNIUS, Franciscus, The Painting of the Ancients, in Three Bookes : declaring by Historicall Observations and Examples, the Beginning, Progresse, and Consummation of that most Noble Art. And how those Ancient Artificers attained to their still so much admired Excellencie. Written first in latine by Franciscus Junius, F. F. And now by him englished, with some Additions and Alterations, trad. par JUNIUS, Franciscus, London, Richard Hodgkinsonne, 1638., p. 235

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

Dient tot antwoordt, dat ons ghevoelen niet met alleen daer door soude verswackt worden, al stonden wy bekent dat eenighe Meesters sonder ’t behulp van d’andere Konsten en wetenschappen redelicke Schilders gheworden sijn; ghemerckt wy in dese onse verhandelinghe niet en spreken van de gemeyne dozijnwerckers, maer alleenlick van de rechte Konstenaers; die in ons oordeel gheleerde kloeckaerds behooren te wesen; dat is; mannen van sulcken uytnemenden verstand en naerstigheyd, dat de Nature t’saementlick met de Konste tot haere volmaecktheyd schijnt aenghespannen te hebben.

[Suggested translation, Marije Osnabrugge:] It serves as an answer, that our feeling would not only be weakened by it, although it is known to us that some Masters have become acceptable Painters without the assistance of the other Arts and sciences; seen that we are not discussing the common ‘mass producers’ here, but only the real Artists; who, in our opinion, ought to be learned smart numbers; that is, men of such an outstanding mind and diligence, that it appears that Nature and Art have been combined for its perfection.

Junius defines what an artist (‘kunstenaar’), distinguishing between those who produce art works by the dozen (‘dozijnwerker’) and true artists. The difference lies in their level of knowledge (‘verstand’) and diligence (‘naarstigheid’), although he acknowledges that some masters (‘meester’) have managed to become reasonably good without this. Only the combination of nature and art will lead to perfection in art. Junius states his intention to only talk about these true artists in his text. This excerpt does not occur in the Latin edition of 1637. [MO]

term translated by PAINTER in JUNIUS, Franciscus, The Painting of the Ancients, in Three Bookes : declaring by Historicall Observations and Examples, the Beginning, Progresse, and Consummation of that most Noble Art. And how those Ancient Artificers attained to their still so much admired Excellencie. Written first in latine by Franciscus Junius, F. F. And now by him englished, with some Additions and Alterations, trad. par JUNIUS, Franciscus, London, Richard Hodgkinsonne, 1638., p. 236

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

[...] Een schilder plagt insghelijcks de groote menighte van soo vele ende verschydene verwen, die hy tot het opmaecken sijnes Contrefeytsels voor hem heeft, lichtelick t’onderscheyden, en sich met een vaerdighe hand ende ooghe tusschen de voorghestelde wachs-verwen en sijn aenghevanghen werck besigh te houden. Want gelijck men tot het schrijven van ’t eene of ’t andere woord maer alleenlick eenighe sekere letteren van doen heeft, sonder ’t gantsche A,B,C, overhoop te haelen, even alsoo behoeft men tot het opmaecken eener Schilderye maer alleen de noodwendighste verwen nae den eysch van een Konst-maetigh oordeel aen te strijken, sonder de gantsche menighte van soo vele verscheydene coleuren plotselinghs blindelings op het tafereel te smacken. Die Schilders worden maer alleen voor de beste Konstenaers ghehouden, seght Greg. Nazianzenus {Carm. x.}, dewelcke de waerachtighe en levende ghelijckenisse der gheschaepener dinghen in haere tafereeelen afmaelen: d’Andere daer en teghen, die nae een ydele vermenghinghe van veele gantsch treffelicke ende vermaeckelicke Coleuren anders niet dan een gheschilderde tempeest in haere stucken vertoonen, ghelijckse verde van de rechte Konst-oeffeningh afwijken, soo en maghmen hun desen eerlicken naem met ghenen schijn van reden toepassen.

[Suggested translation, Marije Osnabrugge:] …A painter tends to simultaneously easily discern the great number of so many and different colours, which he has in front of himself in order to compose his Portrait, and busy himself with an able hand and eye amongst the proposed wax-paints and his commenced work. Because just like one only has to deal with some certain letters in writing one or the other word, without messing up the whole ABC, as such one only needs to apply the most necessary colours, after the demand of an Artful judgement, to compose a Painting, without suddenly flinging the whole number of so many different paints blindly on the painting. Only those Painters are thought to be the best, says Greg. Nazianzenus {…}, who paint the true and lively similitude of the created things in their paintings: the Others on the other hand, who show nothing but a painted storm in their works after the vain mixing of many rather good and entertaining colours, as they diverge further from the true Art-practice, as such one may not give them this honest name with any appearance of reason.

term translated by / in JUNIUS, Franciscus, De pictura veterum libri tres, Amsterdam, Joannes Blaeu, 1637., p. 164-165 in JUNIUS, Franciscus, The Painting of the Ancients, in Three Bookes : declaring by Historicall Observations and Examples, the Beginning, Progresse, and Consummation of that most Noble Art. And how those Ancient Artificers attained to their still so much admired Excellencie. Written first in latine by Franciscus Junius, F. F. And now by him englished, with some Additions and Alterations, trad. par JUNIUS, Franciscus, London, Richard Hodgkinsonne, 1638., p. 271-272
term translated by / in JUNIUS, Franciscus, De pictura veterum libri tres, Amsterdam, Joannes Blaeu, 1637., p. 164-165 in JUNIUS, Franciscus, The Painting of the Ancients, in Three Bookes : declaring by Historicall Observations and Examples, the Beginning, Progresse, and Consummation of that most Noble Art. And how those Ancient Artificers attained to their still so much admired Excellencie. Written first in latine by Franciscus Junius, F. F. And now by him englished, with some Additions and Alterations, trad. par JUNIUS, Franciscus, London, Richard Hodgkinsonne, 1638., p. 271-272

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

Een oprecht Konstenaer schept sijn meeste vermaeck in de volheyd van een overvloedighe ende onvernepen materie: Want hy het oordeelt met de vrijheyd van sijn edel ende onbepaelt ghemoed allerbest over een te komen, dat sich d’ongherustheyd sijnes werckenden hoofds midsgaders oock de voordvaerendheyd sijner Konst-oeffeninge aen een Beelden-rijck argument soude gaen verbinden. Het quelt sijnen wackeren werckelicken gheest, alsmen hem een dorre en schraele Inventie voorstelt; en ghelijck hy altijd nae een ghenoegsaeme stoffe is wenschende, soo soeckt hy de ruymigheyd der gantscher stoffe in ’t ghemeyn en alle de ghedeelten der selvigher in ’t bysondere nae den eysch haerer gheleghenheyd bequamelick te schicken en uyt te wercken; vermids het hem niet en kan onbekent sijn, dat sich d’uytnemenheyd sijnes verstands als oock d’ervaerenheyd sijner Konste allermeest in de menighte der voorghestelder dingen plaght t’openbaeren;

[Suggested translation, Marije Osnabrugge:] A sincere Artist takes the most delight in the fullness of an abundant and undiminished matter: Because he believes that it coincides best with the freedom of his noble and unrestricted mind, that together with the unrest of his working head, the energy of his Art-practice would also connect with an ornate argument. It pains his alert truthful mind, when they propose him a barren and poor Invention; and like he always wishes for a satisfying material, as such he attempts to capably order and produce the spatiousness of the whole material in general and all the parts of it in particular, after the demands of their situation; while it cannot be unknown to him, that excellence of his mind as well as the experience of his Art demonstrates itself most in the abundance of the depicted things;

Junius discusses how an artist should best approach the subject (materie, argument, stof) of a painting, without neglecting its width. He can use different qualities, such as his freedom (vrijheid), mind (verstand) and experience (ervarenheid), to order the story to the best circumstances and come to a pleasing wholesome result (welstand). This section is not included in the Latin edition of 1637. [MO]

term translated by ARTIST in JUNIUS, Franciscus, The Painting of the Ancients, in Three Bookes : declaring by Historicall Observations and Examples, the Beginning, Progresse, and Consummation of that most Noble Art. And how those Ancient Artificers attained to their still so much admired Excellencie. Written first in latine by Franciscus Junius, F. F. And now by him englished, with some Additions and Alterations, trad. par JUNIUS, Franciscus, London, Richard Hodgkinsonne, 1638., p. 313-314

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

Volght dan hier uyt, dat de tafereelen die de lieffelicke soetigheyd van allerley gheschilderde wercken overtreffen; tafereelen, die ’s menschen begrijp en Konst te boven gaen; tafereelen , die gheseyt worden door een onuytsprekelicke, onnaedoenelicke, boven naturelicke, goddelicke Konst-grepe suyverlick ghedaen te sijn, yet in sich moet hebben ’t welck uyt d’arbeydsaeme moeyelickheyd der Konst-regulen niet en kan ghehaelt worden; maer dat hy de vrye gheesten der kloeck-moedigher Konstenaeren aenghemerckt hebbende hoe sich de nature in sulcken grooten verscheydenheyd der dinghen al spelende plaght te verlusten, even het selvighe in ’t naevolghen der nature betrachten.

[Suggested translation, Marije Osnabrugge:] From this it follows, that the paintings that surpass the lovely sweetness of all sorts of painted works, that far surpass human understanding and Art; paintings that are said to be purely produced by an unmentionable, inimitable, supernatural, divine Artistic Act, have to contain something in them, which cannot be obtained from the diligent difficulty of the Art-rules; but that, having observed the free spirit of the brave Artists how nature tends to playfully adorn in such a wide variety of things, attemps to obtain the same in the imitation of nature.

term translated by ARTIFEX in JUNIUS, Franciscus, De pictura veterum libri tres, Amsterdam, Joannes Blaeu, 1637., p. 205
term translated by ARTIFICER in JUNIUS, Franciscus, The Painting of the Ancients, in Three Bookes : declaring by Historicall Observations and Examples, the Beginning, Progresse, and Consummation of that most Noble Art. And how those Ancient Artificers attained to their still so much admired Excellencie. Written first in latine by Franciscus Junius, F. F. And now by him englished, with some Additions and Alterations, trad. par JUNIUS, Franciscus, London, Richard Hodgkinsonne, 1638., p. 331

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

Voorts de andere kleynen Aert-Vruchten moeten na het leven sien te doen, want den Liefhebbenden Konstenaer die hem hier in wil oeffenen, behoort altijt genegen te wesen om het leven doorgaens met aendacht te beschouwen, ten eynde als hy het leven moet missen, sich door sijn geoeffende inbeeldingh soude konnen behelpen, want alles te beschrijven is hier onmoghelijck.
Maer eer wy dit Capittel eyndighen, soo staet eens voor al noch aen te mercken, en in sonderheyt inde Vruchten, datmen deselve niet altijt van eenerley Colorijt en moet maecken, voornamentlijck daer een selfde dingh verscheydemael in een stuck wercks vertoont, gelijck als in Freuytagien, daer den eenen Appel, Peer, Abrikoos noch Pruym, niet juyst en is als den anderen, maer altijt verschillende, d’een geelder, groender, rooder, en soo voorts als d’ander, welck een playsantie in ’t aensien is, en ’t verstant des Constenaers  te kennen geeft.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] Furthermore, the other small Fruit growing in the earth [ndr: beets, carrots etc.] should attempted to be done after the life, because the Loving Artist who wants to practice himself in this, should always be inclined to generally observe the life with attention, so that – if he has to do without the life – he could help himself by means of his trained imagination, because it is impossible to describe everything here. But before we end this Chapter, we should first remark, especially for the Fruits, that one should not make them always of one Colouring, especially when the same thing is depicted several times in one piece, like in Fruit pieces, in which an Apple, Pear, Apricot nor Prune is not the same as the others, but always different, one a bit more yellow, greener, redder, and so on, than the other, which is a pleasure to behold and shows the mind of the Artist.

This section is more succinct in the English translation and the selected terms are missing. [MO]

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

Vorder staet het ons hier in dit hooft-deel, oock te letten datmen sich tot de werckelijcke oeffeningh van Schilderen niet licht en moet begeven, voor al eer datmen een goet begrijp der Theoretische kennis soo van Teyckenen, Bouwen, perspectijf en dierghelijcke, verstandelijck besitte. {Datmen eerst de Theorie, en dan de Practijck moet oeffenen.} d’Oude Meesters die na de volmaecktheyt stonden, en plaghten haer voor geen Constenaers uyt te geven, ten ware dat sy haer leersaem gemoet met een algemeene kennis van verscheyde Konsten en wetenschappen die tot de Schilder-konst aenhoorigh zijn, hadden voorbereyt.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] Further we should also pay attention in this general part that one will not take the true practice of Painting on in a light manner, before one has a good understanding of the Theoretical knowledge of Drawing, Building, perspective and the likes. {That one should first practice Theory and then Practice.} The Old Masters who aimed at perfection, tended not to call themselves Artists, before they had prepared their inquisitive mind with a general knowledge of different Arts and sciences that are connected to the Art of Painting.

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

Heel anders beschrijft ons Iunius een waren Costenaer [sic, ndr.], soo wanneer hy in dese woorden hem volkomen aldus afschetst. {Beschrijvingh van een waer Konst-oeffenaer.} Een Constenaer moet een omsichtig, mercksaem, daetveerdigh en kloeck vernuftigh Mensche zijn, welcke door de kennisse van verscheyde Wetenschappen een groot begrijp van alles is ingestort; want het en is niet wel mogelick dat yemant een aenmerck waerdige inventy souden konnen tevoorschijn brengen, ten sy saecke dat hem de voornaemste gronden der rechtsinnige geleertheyt van Kints beenen af zijn ingeprent:

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] Junius describes the true Artist in a very different manner, when he describes him in such a way. {Description of a true Art-practitioner.} An Artist has to be a careful, attentive, decisive and alertly clever Man, who has been given a large understanding through the knowledge of various Sciences; because it is quite impossible that someone could bring forth a remarkable invention, unless he has been imprinted with the main grounds of the rightful learnedness from his early childhood on:

konst-oeffenaer

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

Verstaen hebbende alle de noodige kennissen ende wetenschappen die een verstandigh Schilder moet trachten te besitten, ende sich eygen te maecken, soo kan nu wel eenighsins gegist werden, hoe het by komt datter soo weynige tot de Volmaecktheyt van een Universeel Meester konnen geraecken; {Waerom so weynige groote Meesters worden.} gemerckt menige na veel arbeyts eerst beginnen te sien watter tot de Geleertheydt van een groot Meester in de Schilder-Konst vereyst wert; haer een oneyndigh getal van swarigheden ontrent de Konst-regelen practiseerende, die haer onmogelijck schijnen oyt te sullen beseffen, invoegen sy al suchtende onder dien last, van vreese wederom te rugge loopen, of veranderen door ’t beschouwen van dit in-ghebeelde Medusaes hooft, in een steen van wanhoop ende leyheyt, alsoo datse blijven diese zijn en waren, dervende uyt schrick voor de kennis die de volmaecktheyt vereyst niet een voet versetten, om een ander voorby te stappen. Doch dit alles en behoorde een verstandigh Constenaer niet af te weeren, of schoon vele de rechte Meesterschap niet en koment te treffen, maer veel eer aen te manen: {Wat dit ontrent een Leergierigh gemoet behoorde te doen.} want hoe de wetenschap eener Konst minder gemeen is, hoese heerlijcker in de oogen aller Menschen uytmunt; en ofwe schoon de volmaecktheyt van een Konst niet en konnen bekomen, soo isset niet te min loffelijck, een Trap of twee hooger gestegen te zijn dan een ander: Ja al wetenwe dat andere groote Reusen in Meesterschap zijn geweest ten opsicht dat wy maer kleyne Mannekens en zijn, en dat sy veele en verre dingen hebben konnen sien, soo moetmen evenwel door neerstigheyt op hare schouderen sien te klaveren, op datmen, ware het mogelijck, noch een weynigh verder moghte sien dan sy gesien hebben.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] Having understood all the necessary knowledge and sciences that a wise Painter should try to possess, and obtain, we can easily guess why it is that so few can reach the Perfection of a Universal Master; {Why so few become great Masters.} seen that many only begin to understand after a lot of work what is necessary for the Wisdom of a great Master in the Art of Painting; practicing an eternal number of difficulties regarding the rules of art, which seem impossible to him to ever comprehend, as such they will again step back or change after seeing this imaginary head of Medusa, in a stone of despair and stoniness , so that they remain who they are and were, not moving a foot out of fear for the knowledge that is necessary for perfection, to pass by someone else. Yet all of this should not keep a sensible Artist away, as many will not reach the true Mastery, but rather only touch upon it: {What this should mean for a inquisitive mind.} because the more the science of an art is less common, the more delicious it excels in the eyes of all Men; and although we cannot obtain the perfection of an Art, it is nonetheless praiseworthy, to have reached a step or two higher than another: Yes although we know that others have been great Giants in Mastery and that we are but small little men in comparison, and that they have been able to see many and far things, as such one should try to climb on their shoulders through diligence, so that one, if possible, may be able to look a little further than they have looked.

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

[…] ghelijck ons Seneca in een sijner Brieven dat seer aerdigh voordraegt, als hy den aert van een rechtschapen Schilder alsdus beschrijft, Het valt den Constenaer genoeghlijcker (seyt hy) te Schilderen dan Geschildert te hebben, d’ernstige bekommernisse die hem ontrent het gansche beslagh sijnes Wercks besich hout vint een onderlinge lust inde besigheydt selve: De Vreught der gene die ’t van ’t voltrocken Werck ter zijden leggen, is nergens na soo groot; sy genieten nu de Vreught harer Konste, daerse te vooren de Konst selver genooten, soo lange namentlijck alse noch Schilderden. ’t Welck alles leert datmen liever moet doen, als gedaen hebben.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] […] as Seneca nicely proposes to us in his Letters, when he describes the nature of an honorable Painter as follows: It is easier for an Artist (he says) to paint than to have painted, the serious concern that occupies him regarding the whole situation of his Work finds a common pleasure in the action itself: The Happiness of those who lay the completed Work aside, is not nearly as big; they now enjoy the Happiness of their art, while before they enjoyed the Art itself, namely as long as they are still painting. All this teaches us that one rather does, than having done.

The citation from Seneca is not included in the English translation, which means that the selected terms do not occur. [MO]

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

De Schilderyen dan, die tot den derden en hoogsten graed behooren, zijn die de edelste beweegingen en willen der Reedewikkende schepselen den menschen vertoonen. En dewijl dit onderwerpen zijn, die meer dan een dierlijke beweeging in hebben, zoo zijn de konstenaers, die hier toe een rechte bequaemheyt hebben, alderdunst gezaeyt.

[BLANC J, 2006, p. 186] Les peintures qui appartiennent au troisième et plus haut degré sont donc celles qui montrent aux hommes les mouvements et les volontés les plus nobles des créatures raisonnables, qui ne se réduisent pas à un mouvement animal, ce qui explique que les artistes les plus capables de le représenter sont aussi les plus rares.

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

De Schoonheyt is in des Konstenaers idea.

[BLANC J, 2006, p. 430] {La beauté est dans l'idée de l'artiste}

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

Maar alle dese Geneeskundige gedagten varen latende; moetenwe uyt al het voorige geseyde den Schilder leeren aanmercken, datter groot onderscheyd komt te vallen tussen de bewegingen die sonder de Wil, en die, die met de Wil geschieden; {Onderscheyd der beweginge.} want in het gene datmen Wild, daar ontrent heeftmen gemeenlijk meerder vaardigheyd, yveriger Actie en Furie, dan in de simpele doeningen, die veelsints maar allen van de gemeene Loop der Geesten buyten onse denking worden voortgebragt. Hierom moet een Konstenaar in het vertoonen en uytdrukken van de Actien en bewegingen versorgen, dat hy zijne Beelden soodanige Actien en bewegingen doet hebben, als met de Wil, Ziel en Voornemen, dien hy wil dat sijn Beelden sullen hebben, over-eenkomt: Ten eynde hy door zijn Konst, de gedagten van hem selfs en die van zijn Beelden, den Beschouwer mag bekend maken. En dat elk alsoo met zijn eygen overleggingen aandagt, die dingen by sich selven magh voltoyen, die de konst onmogelijk schijnen de doening der Beelden by te setten.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] But if we let all these Medical thoughts go; we have to learn from all that has been said, that there is a great difference between the movements that are made without the Will and with the Will; {Distinction between movements.} since in that which one wants, one usually has more ability, more diligent Action and Fury, than in the simple actions, which are often executed from the general Train of Thoughts outside our Thinking. Because of this an Artist should take care that – in the depiction and expression of the Actions and movements – that he provides his Figures with such Actions and movements, as coincides with the Will, Soul and Intention that he wants his Figures to have: So that he may show his own thoughts and those of his Figures to the Spectator through his art. And that everyone with his own considerations in mind, may complete those things for himself, which appear to be impossible for the art to add to the action of the Figures.

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

In het schilderen en vertoonen van een verbeelde Geschiedenis is een Konstenaar niet gehouden zich altyd aan de wetten van een beschreevene Historie te verbinden ; aangezien het de schuldige pligt van een goed Historieschryver is, de byzondere geschiedenissen ordentelyk van 't begin tot het einde te verhaalen.

[D'après DE LAIRESSE 1787, p. 249-250:] Le peintre en mettant sur la toile une action quelconque, n’est pas tenu aux mêmes loix que l’historien qui en fait le récit entier, depuis le principe jusqu’à la fin. L’artiste choisit le moment qui lui paroît le plus intéressant & le fait qu’il peut représenter sous un même point de vue.

term translated by ARTIST
term translated by KÜNSTLER

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités
PEINTURE, TABLEAU, IMAGE → comparaison entre les arts

Quotation

Dierhalven dient een voorzichtig en bescheiden Konstenaar een volkomene kennisse te hebben van den aart en de hoedanigheden der voorgenoemde stoffen: ja al waren de beelden noch zo kleen […]

[D'après DE LAIRESSE 1787, p. 337:] Il est nécessaire qu’un bon peintre ait une connoissance approfondie de la nature & des qualités de ces draperies ; car, quelque petites que puissent être ses figures, il faut qu’il faut qu’il sache indiquer l’étoffe dont elles sont vêtues.

term translated by ARTIST
term translated by KÜNSTLER

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

BEklaagelyk, en onverantwoordelyk is het, dat veele Konstenaars, die zulk een Konst hanteeren welke alleen op de Wiskonst haare gronden, op de Ondervinding haare oeffening, en op de eenvoudige Natuur, welkers nabootster zy is, haare uitvoering gebouwd heeft, echter zo weinig op zulke drie wichtige zaaken, in dewelke hunne roem bestaat, letten, en voornaamentlyk in het daagen der voorwerpen wanneer de Zon in een laagen stand is

[D'après DE LAIRESSE 1787, p. 454:] Il est malheureux de voir que la plûpart des peintres, dont la théorie de l’art est fondée sur la géométrie, la pratique sur l’expérience, & l’exécution sur l nature dont elle est une imitation, portent si peu d’attention sur ces trois moyens dont dépend toute leur réputation, & qu’ils négligent sur-tout d’observer la manière dont les objets sont esclairés […]

term translated by ARTIST
term translated by KÜNSTLER

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

Een goed Konstenaar moet zich voorzichtig gedraagen in het schikken en verkiezen van zyn werk, zorgvuldiglyk acht geevende op de eigenschap der plaats, op dat zyne konst de bouwkunde niet ontbinde, maar veel eêr versterke; maakende de Landschappen, die men natuurlyk wil verbeelden, hoe zy verder van het waare licht, dat in de kamer valt, zyn, zo veel helderder als die naby het zelve zyn: want anders doende, zou het maar een schildery vertoonen. Het twede, dat machtig veel tot het cieraad doet, is het waarneemen van goede Wedergaas te maaken: en hoewel dit geslacht van Schilderyen zeer bekend is, werd door veele nochtans daar in gedwaald. Hunne gedachten, noopende wat 'er tot een goede Wedergaa behoord, is zeer verschillende: maar de meeste meenen het te bestaan in een gelykvormigheid van begrip en schikking van voorwerpen, koleur, en daaging: en veele voegen daar by, dat, indien het een een effen Landschap is, het andere desgelyks moet weezen:

[D'après DE LAIRESSE 1787, vol. 2, p.28:] Un bon peintre doit être prudent dans la disposition & dans le choix de son ouvrage, en observant avec soin la nature du local ; afin que son art ne serve pas à interrompre l’ordre de l’architecture, mais contribue plutôt à le lier ensemble, en jetant sur ses paysages, qu’il veut paroître vrais & naturels, d’autant plus de lumière du jour qui tombe dans l’appartement ; car sans cette sage précaution ses ouvrages ne paroitront jamais que des tableaux, & n’offriront pas la moindre illusion. La seconde observation (qui sert à ajouter une grande beauté aux ouvrages [ndr : ornement] de l’art) a pour objet le bon choix de ce qu’on appelle Pendans & quoique personne n’ignore ce qu’on entend par le mot Pendans, beacuoup de monde cependant s’en forme une fausse idée ; car l’on s’imagine, en général, que c’est dans une uniformité de conception & de disposition des objets, de coloris & de clair-obscur que consiste leur principale qualité.

term translated by PAINTER
term translated by KÜNSTLER

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités