LANDSCHAP (n. n.)

LANDSCAPE (eng.) · LANDSCHAFT (deu.) · PAYSAGE (fra.)
TERM USED AS TRANSLATIONS IN QUOTATION
PAYSAGE (fra.)
TERM USED IN EARLY TRANSLATIONS
/ · LANDSCAPE (eng.) · LANDSCHAFT (deu.)
BAKKER, Boudewjn, Landscape and religion from Van Eyck to Rembrandt, Farnham - Burlington, Ashgate, 2012.
HECK, Michèle-Caroline, « PAYSAGE », dans HECK, Michèle-Caroline (éd.), LexArt. Les mots de la peinture (France, Allemagne, Angleterre, Pays-Bas, 1600-1750) [édition anglaise, 2018], Montpellier, Presses Universitaires de la Méditerranée, 2018, p. 365-373.
LHOT, Patrick, Peinture de paysage et esthétique de la dé-mesure : XVIIIe et début du XIXe siècle, Paris, L'Harmattan, 2000.
MÉROT, Alain, Du paysage en peinture dans l'Occident moderne, Paris, Gallimard, 2009.
MÉROT, Alain, « Le paysage idéal classique : la construction d’un modèle », dans BAYARD, Marc (éd.), L’histoire de l’art et le comparatisme. Les horizons du détour, Actes du colloque de Rome, Paris, Somogy, 2007, p. 185-199.
SAINT GIRONS, Baldine et BURGARD, Chrystèle (éd.), Le paysage et la question du sublime, cat. exp., Valence, Musée de Valence, 1997, Réunion des Musées Nationaux, 1997.

FILTERS

LINKED QUOTATIONS

9 sources
25 quotations

Quotation

Ludius, van Landtschap.

[D'après NOLDUS 2008, p. 5-7:] Ludius faisait des paysages.

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

De selve verscheydenheden salmen oock vinden by den dees-tijdtsche Italianen en Nederlanders te zijn geweest, hier te lang te verhalen : waer by de Ieught gheleert sal wesen, om in de Const volherden, te grijpen nae t’ghene Natuere meest aenbiedt. Ist niet de volcomenheyt in beelden en Historien, soo mach het wesen Beesten, Keuckenen, Fruyten, Bloemen, Landtschappen, Metselrijen, Prospectiven, Compartimenten, Grotissen, Nachten, branden, Conterfeytselen nae t’leven, Zeen, en Schepen, oft soo yet anders te schilderen.

[D'après NOLDUS 2008, p. 5-7:] On trouverait de nos jours les mêmes différences chez les peintres italiens et néérlandais, mais raconter cela prendrait trop de place ici. Par tout cela, la Jeunesse peut apprendre à persévérer dans l’Art et à saisir ce qu’offre la Nature. À défaut d’atteindre la perfection dans la peinture de figures et d’Histoires, on pourrait peindre des Animaux, des scènes de Cuisine, des Fruits ou Fleurs, des Paysages, des Architectures, des Perspectives, des Cartouches, des Grotesques, des Nocturnes, des incendies, des Portraits d’après la vie, des Marines et Bateaux, ou encore autre chose.

École flamande
École italienne
École néerlandaise

Conceptual field(s)

L’HISTOIRE ET LA FIGURE → sujet et choix
GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

71 […]
Aengaende daer t’werck, dats op natten calcke
Te maken Landtschappen by de Grotissen,
Want d’Italianen ons altijts gissen
Daer fraey in te zijn, ende sy inbeelden,
Dan ick hoop of wy haer deel oock ontsteelden.
 
72 Iae hoop hier in te zijn geen ydel hoper,
Sy sien self alree ghenoech d’apparency,
In doecken, steenen, en platen van coper,
Oock ghy Ionghers siet toe, grijpt moet, al droper
Al veel door de mande, doet diligency, {Vlijt te doen gheraden, om d’Italianen hun Spreeckwoort te benemen.}
Op dat wy gheraken t’onser intency,
Dat sy niet meer en segghen op haer spraken,
Vlaminghen connen geen figueren maken.

[D'après NOLDUS 2008, p. 30:] 71 […] Pour le travail, il faut faire sur le plâtre frais des Paysages qui se joignent aux Grotesques, car les Italiens ont toujours l’opinion que c’est là notre fort, comme les figures le leur. Mais j’espère qu’un jour nous leur volerons bien leur part. 72 Oui, j’espère que cela ne sera pas une chimère : Ils en voient eux-mêmes déjà suffisamment de preuves dans des toiles, marbres et plaques de cuivre. Allez, les Jeunes ! au travail ! courage ! Même si dans le passé vous avez connu beaucoup d’échecs, soyez très diligents. Ainsi enfin, nous toucherons au but Il est conseillé de s’appliquer pour contredire le dicton des Italiens. et ils ne diront plus selon leur coutume que les Flamands ignorent l’Art de la figure.

École flamande
École italienne

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

13 Maer sonderlingh wy cleyn gracy besluyten
In ons ordinancy, wanneer als anders
Dan wel ghedaen zijn onse achter-uyten, {Dat d’achteruyten oft Landtschappen niet wel ghedaen zijnde, t’werck ontcieren.}
Waer toe d’Italianen ons van buyten
sLandts toe ghebruycken, want de Nederlanders
Achten sy in Landtschap cloecke verstanders,
Als sy ons yewers in souden verheffen,
maer willen ons in Beelden overtreffen.

D'après NOLDUS 2008, p. 64:] 13 En particulier, nous donnons peu de grâce à notre ordonnance quand les arrière-fonds {Que les arrière-fonds ou Paysages défigurent l’œuvre s’ils ne sont pas bien faits.} ne sont pas totalement réussis. Les Italiens nous y emploient, nous les étrangers, car ils considèrent les Néerlandais comme des experts solides dans la peinture de Paysage. Ils ne nous font crédit que sur ce point mais se trouvent supérieurs en peintures de Figures.

École flamande
École italienne
École néerlandaise

achter-uyt

Conceptual field(s)

CONCEPTION DE LA PEINTURE → composition
GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation


 
9 Op vercorten en verminderen letten, {Op de vercortinge behoeft ghemerckt.}
Ghelijck men in’t leven siet, ick bespreke,
Al ist geen metselrie, die nauwe
Wetten Behoeft, soo moet ghy doch weten te setten
Op den Orisont recht u oogh’ oft steke, {Den Orisont is, daer Hemel en water scheyden, oft somtijts daer aerde en locht scheyden.}
Dat is, op des waters opperste streke,
Al watter onder is sietmen dan boven,
En t’ander sietmen van onder verschoven.

 
10 Achter niet te flauw en meuchdy’t beschicken,
Soo mildt in’t diepen niet zijn, als in’t hooghen,
Bedenckende t’blaeu-lijvich Lochts verdicken,
Dat daer tusschen t’ghesichte comt bestricken,
En gantsch bedommelt t’scherp begrijpich pooghen,
Spaerlijck salmen somtijts hier oft daer tooghen,
Als of de Sonne de wolcken doorstraelde,
En voort soo op Steden, en Berghen daelde. {Van overschaduwen Berghen oft Steden met den wolcken, en den wolcken in’t water te laten sien.}

D'après NOLDUS 2008, p. 127-128:] 8 Observez comment le Paysage, au loin, prend l’aspect de l’Air, et s’y fond presque entièrement. {Faire fondre le paysage au loin, dans l’air, ou l’adoucir.} Des Montagnes immobiles ressemblent à des nuages en mouvement. Des deux côtés, comme pour les sols carrelés, les fossés et les sillons que nous voyons dans les champs convergent et se rétrécissent. Que cette observation ne vous ennuie pas, car cela donne plus de profondeur à vos arrière-plans. 9 Je vous conjure de faire attention au raccourci {Il faut faire attention au raccourci.} et à la diminution, comme on le voit dans la vie. Même si ce n’est pas de l’architecture, qui a besoin de Lois strictes, il faut quand même savoir placer votre point de fuite correcterment sur l’Horizon {L’Horizon est là où le Ciel et l’eau se séparent, ou parfois, là où la Terre et l’air se séparent.} c’est-à-dire sur la ligne supérieure de l’eau. Ce qui se trouve dessous se voit d’en haut, et le reste est vu d’en bas. 10 Pour ce qui est au fond, tu ne pourras jamais être trop vague. Tu dois être moins généreux dans les sombres que dans les clairs, et penser l’épaississement de l’Air, qui le rend bleuâtre, et qui entrave la vue de ce qui est loin et empêche toute tentative de percevoir avec précision. On peut parfois, modérément, disposer les éléments, comme si les rayons du Soleil traversaient les nuages et descendaient ensuite sur les Villes et les Montagnes. {Qu’il faut ombrager des Montagnes ou des Villes par des nuages, et montrer les nuages dans l’eau.}

Conceptual field(s)

CONCEPTION DE LA PEINTURE → composition
EFFET PICTURAL → perspective

Quotation

41 T’waer goet, waert ghy u storyken voorweter, {Dat goet is, zijn Historie te voorweten.}
 Schriftich, oft Poetich, naer u benoeghen,
Om u Landtschap daer naer te schicken beter,
maer boven al en weest doch gheen vergheter,
Cleyn Beelden by groote Boomen te voeghen, {Cleyn Beelden by groote Boomen.}
V cleyn Weerelt ghemaeckt, stelt hier te ploeghen,
Daer te maeyen, ginder t’voer op den Waghen,
Elders visschen, varen, vlieghen, en jaghen.

[D'après NOLDUS 2008, p. 136:] 41 Il serait bien que vous connaissiez votre petite histoire d’avance, {Qu’il est bien de connaître son Histoire d’avance.} tirée des Saintes Écriture ou des Poètes, comme il vous plaira, afin de mieux y raccorder votre Paysage. Mais surtout, n’oubliez pas de mettre de petites Figures à côté de grands Arbres.{De petites figures à côté de grands Arbres.} Vos petits personnages, faites-leur, ici, labourer la terre, là, moissonner, et plus loin, charger leur Charrette, ailleurs, pêcher, naviguer, oiseler ou chasser.

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

Landtskip is a Dutch word, and it is as much as we should say in English Landship, or expressing of the land by hilles, woods, castles, seas, vallies, ruines, hanging rockes, cities, townes, &c. as farre as may bee shewed within our Horizon. If it be not drawne by it selfe or for the owne sake, but in respect, and for the sake of some thing else : it falleth out among those things which wee call Parerga, which are additions or adjuncts rather of ornament, then otherwise necessary.

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage
CONCEPTION DE LA PEINTURE → couleur
CONCEPTION DE LA PEINTURE → lumière

Quotation

En of schoon datter veel aen vast is, datmen de Teycken-Konst diende te verstaen, en deswegen veel Arbeydts en Hooft-breeckingh van nooden is, om de Verlichterie-Kunde te Leeren; soo moetmen hier op weten, dat alhoewel dese Konst sulcks al vereyst, ghelijckse dat oock doet; datter evenwel veel fraye dingen inde selve konnen ghemaeckt werden, sonder heel geleert inde Teycken-Kunde te wesen: gelijck als daer dan zijn de Freuytagien, Bancketten, Vogelkens, en alderhande Looven en Bloemen welcke insonderheyt playsant voor d’Ooge zijn, en stoffe genoegh geeft van veranderlijckheyt, oock om sijnen goeden Geest en Kennis diemen besit, daer in bekent te stellen, en een roemruchtigen naem van hem te laten uytgaen. De swaere dingen, als daer zijn Beelden, Ordinantien, Beesten, Lantschappen en diergelijcke mogen Jonge Borsten, ofte die na meerder Geleertheydt staen, of alreede hebben, aenvanghen, na dat yeder tot dese andere tot andere dingen van sijn ingenium geleyt wort; oock kan het ligt gebeuren dat sommige Geestige Ionckvrouwen door ’t Oeffenen vande gheringhste Werckstucken, inde Konst, door het wel gelucken van haren Arbeyt, lust souden krijghen om verder tot de algemeenheydt deser Konst in te booren, en alsoo uytnemende te werden.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] And although much depends on being able to understand the Art of Drawing, for which much Work and pondering is necessary, to learn the Art of Illumination; yet one should know that although this Art needs all this that she does; that still many beautiful things can be made in this art, without being very learned in the Art of Drawing: such as the Fruit pieces, Banquets, Birds, and all sorts of Foliage and Flowers which are especially pleasant to the Eye and offer enough material of changeability, also to make one’s good Mind and Knowledge – which one has – familiar with it and radiate an illustrious name. The difficult things, such as Figures, Compositions, Animals and Landscapes and the like, may be began by Young Men who either lean towards more Knowledge, or have it already, after everyone is led towards these other [ndr: things] by other elements of his ingenuity; it can moreover easily happen that some Spirited Young Ladies by practicing the small tasks of the Art, would get the desire – because of the success of their labour – to penetrate further into the general parts of this Art and thus become excellent.

The introduction to the English translation does not follow the text of the original. [MO]

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

Aldus verdreven wesende, salmen onder het uyterste van het Landtschap, boven ’t flaeuwste, ofte daer de Locht achter de Berghen, en beneden den Orizont of Zichteynder schijnt te gaen, een geheel dun Masticot strijcken, leggende alsoo een streeck langhs het voorschreven Landtschap, of Berghen, en drijven dan alsoo van onderwaerts, naer het Purperken toe, tot het daer in smelte en sich verliese: ’t Welck met een luchtige en veerdighe handt sonder daer in te knoeyen wil gedaen wesen, want anders wort het vuyl, en loopt somtijdts oock wel perijckel om door ’t Papier heen te arbeyden.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] Once it is diminished like that, one should thinly apply Massicot, under the far end of the Landscape, above the weakest, or there where the Air appears to go behind the Mountains and beneath the Horizon, as such placing a line along the aforementioned Landscape, or Mountains, and blending it then from below, towards the Purple, until it melts in it and is lost: Which should be done with a loose and competent hand without messing with it, because otherwise it will become dirty, and sometimes also runs the risk to come through the Paper.

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage
EFFET PICTURAL → perspective

Quotation

Het negende Capittel. Hoedanigh men alderhande Landtschappen, soo Berghen, Boomen, Velden en Groenigheden, die verr’ en na by leggen, Coloreeren sal

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] The Second Part of the Art of Illumination. Ninth Chapter. How one should colour all sorts of Landscapes, such as Mountains, Trees, Fields and Greenery, that are close and far away.

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

Nu soo staet inde twede tijt te letten op de middelen diemen moet aenwenden, om eenen heerlijcken ende grooten naem te bekomen: {2. Tijt om een grooten naem te bekomen.} Door de Eere (seght Iunius) wert de Schilder-Konst als door ’t rechte Lock-aes aengeset. Soo is oock de hope van een onsterffelijcken naem te bekomen, het eenigh oogh-merck der oude Vermaerde Konstenaers geweest; wetende dat indien sy dien konden bereycken, het haer aen geen winste ontbreecken soude. Men kan geen wegh, die daer op uytloopt nader practiseeren, dan te arbeyden om sich Universeel in de Konst te maecken, en gelijckmen seyt over al t’huys te zijn; {Datmen moet soeken algemeen in de Konst te zijn.} invoegen men alle ende een yegelijck kome te voldoen. Hoe menighmael sietmen door gebreck van dese algemeenheyt dat fraye Meesters hare Tafereelen bederven met yets daer by te maecken, op welcke sy haer niet en verstaen; als by Exempel een Beeldt-Schilder dat hy Lantschappen by sijn Historyen maeckt die niet en Deugen, of Gebouwen en anders tegen de order-maten ende perspectijf regeles daer by ordineert, ende dierghelijcke, als de verstandige genogh sal vatten: In alle welcke misslagen een Schilder niet en sal vervallen, by aldien hy sich op de alghemeene wetenschappen verstaet.
Men soude hier tegen konnen inbrengen, datter Remedien zijn om in desen geholpen te werden, {Tegenwerpingh van sommige.} ende datmen, gelijck het veel geschiet, sijne stucken door andere kan laten op maecken, als by voorbeelt, dat een Beelde-Schilder sijne verschieten van een Landtschap-Schilder laet maecken, of de Gebouwen van een die in de Architecture ende perspectijf verstaet, ende soo voort: Waerom een Landtschap-Schilder sijn stucken door een Beeldenaer kan laten stoffeeren, gelijckmen dat soo noemt: Invoegen datter dickwils twee, dry, à vier Meesters aen een Tafereel geschildert hebben. Hier omtrent heeft de Ervarentheyt geleert, dat de Beelden in soodanige stucken dickwils worden ingelapt even offer uyt de Lucht ingevallen waren, of immers daer in niet en hoorden. {Haer misslagh ontdeckt.} Want menighmael en wert van de Stoffeerders het voornemen vanden Meester noch de verkiesinghe van het Dagh-licht, noch de behoorlijcke wijckinge der gronden, de Perspectijf, Ja den ganschen aert van ’t Landschap niet verstaen; veel min dan datse het in het toe-passen harer Beelden in acht souden nemen: invoegen dat sy gantsch onge-aerde Beelden van eenen schoonen dag in een sommer Landtschap komen te maecken, en diergelijcke misslagen meer, die tegen de waerheyt der nature, en regelen van de Konst strijden. ‘k Hebbbe veelmael geobserveert, dat de Beeleen [sic, ndr.] ende Beesten, die vanden Lantschap-Schilder selfs daer in gemaeckt waren, die (hoe slecht sy oock mogten geteykent wesen) nochtans beter uyt eenen aert na het Landtschap geplaetst, en Geschildert waren, dan andere die al van een goet Meester daer waren by-geflanst. {Door ervarentheyt van veel voorvallen wederleyt.}

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] In the second period it is important to pay attention to the means that one should apply to obtain a glorious and great name: {2. Period to obtain a great name.} The Art of Painting (says Junius) is stimulated by honor as if by a real bate. As such the hope of obtaining an immortal name, has been the only objective of the old Famous Artists; knowing that if they could reach it, they would not be lacking any profit. There is no road to follow more closely to arriver there, than to make oneself Universal in the Art, and to say to be at home anywhere; {That one should try to be general in the Art.} as such one will learn to do everything. How often one sees that through the lack of this generality good Masters spoil their Paintings by adding something to it, which they do not master; As if, for example, a Painter of Figures makes Landscapes for his Histories that are not good, or composes Buildings and such against the proportional sizes and rules of perspective to it, and such, which the wise will readily understand: A Painter would not fall into these mistakes, if he understands the general sciences of all this. One could contradict this [by saying] that there are remedies to assist in this, {The counterargument of some.} and that one, as happens often, can have his pieces be drawn up by others, like for example, that a Painter of Figures has his perspectives drawn up by a Landscape Painter, or the Buildings by someone who understands Architecture and Perspective, et cetera: This is why a Landscape Painter can have his pieces be filled in by a Figure painter, as one calls it: As such there are often two, three or four Masters who have worked on a Painting. In this regard the experience has taught us, that the Figures in such works are often thrown in as if they had fallen in from the sky, or did not belong there. {Their mistake discovered.} Because oftentimes the idea of the Master nor the selection of the Day-light nor the appropriate deviation of the ground, the Perspective, yes the whole nature of the Landscape is not understood by those who fill in the picture; even less so that they would take it into consideration in their Figures: as such they arrive at making rather inappropriate Figures of a beautiful day for a gloomy Landscape and more of such mistakes, which strive against the truth of nature and the rules of the Art. I have often seen that Figures and Animals that had been made by the Landscape Painter himself, (however bad they may have been drawn) had been placed and painted much better in character with the Landscape than others that had been thrown in it by a good Master. {Contradicted by the experience of many cases.}

verschiet

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

{Lantschap Teykenen ten hoogsten nut en vermakelijck.} Maer eer wy van het leven afscheyden, soo en konnen wy niet wel nalaten, oock kortelijck aen te wijsen, de nuttigheyt van het Teyckenen van Landschappen, Verschieten, Bergen, Duynen, Bosschadien, Struycken, Kruyden, Ruynen, en allerhande Dieren des Velts, als Paerden, Ossen, Koyen, Schapen, Bocken, en watmen dies meer te Landewaert ontmoet; als zijnde voor de Teyckenaers (boven de verlichtinge die het inde verposingh vande ghewoonlijcke Beeldt-Oeffeningh geeft) een vermaeckelijcke Study, en nuttighe uytspanning; daer-en-boven een middel om sich Universeel inde Konst te maken: {Datmen alle Study vande Schilder-Konst moet beminnen.} Want hy en kan voor geen groot Meester ofte kloecke Geest in achtingh wesen, (seght L. Davincy) die slegts in een dinck volmaeckt is; daer zijn weynige sulcke plompe herssens of sy sullen mettet tijdt tot het wel-doen van een saeck konnen geraecken: Invoegen dat een Jongelingh die niet ghelijckelijck alle deelen vande Konst en bemindt, hy sy soo kloeck als hy wil, hy sal nimmer tot een groot universeel Meester werden. Men siet in ’t gemeen van Teyckenaers ofte Schilders die geene genegentheyt en hebben tot het gene de Landschappen betreft, en sy daer toe versocht worden, ofte aenleydingh krijgen die te maecken, of om na ’t leven te gaen Teyckenen, datse haer dickwils laten voorstaen dat die Study te slecht is om haren tijt daer aen te verquisten; en door dese en andere nalatigheyt geschiet het dat soo weynigh haer selven algemeen inde Konst konnen maecken. Maer om dese misslagh te verbeteren, soo isset raetsaem datmen sich des Jaers twee, of drymael te Landewaert begeeft, om na de verscheyden Zaysoenen, de Landschappen, en wat daer ontrent tot voordeel vande Universeele Study kan ghehaelt worden, na ’t leven af te Teyckenen:

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] {Drawing the landscape is very useful and delightful.} But before we part from the life, we cannot omit to also briefly point out the use of Drawing Landscapes, Perspectives, Mountains, Dunes, Shadows in the Forrest, Bushes, Plants, Ruins and all sorts of Animals of the Field, like Horses, Oxen, Cows, Sheep, Goats and what else one runs into in the countryside; this is a pleasant Study and useful relaxation for the Draughtsmen (besides the relief that it provides as the leisure of the usual Figure-Practice); moreover it is a way to make oneself Universal in the Art: {That one should love all Study of the Art of Painting.} ‘Because he cannot be considered a great Master or bright Mind, (says Leonardo da Vinci) who is only perfect at one thing; there are few such firm brains that with time will arrive at doing one thing well: Adding that a Young Man who does not love all parts of the Art equally, he may be as bright as he wishes, but he will never become a great universal Master.’ In general one observes that Draughtsmen and Painters who have inclination for that which concerns the Landscapes, and when they are asked to go draw after the life, or find a reason to make them [ndr.: i.e. landscapes], or to draw after the life, they often boast that this Study is too bad to waste their time on; and because of this neglect, amongst other things, it happens that so few are able to make themselves general in the Art. But to improve on this flaw, it is advisable that one goes twice or three times a year to the countryside, to draw after the life according to the different seasons, the landscapes and all that may be gathered from it to advance the Universal Study:

The citation from Leonardo da Vinci is not included in the English translation and the reflection on how to become a universal master is only partially included. [MO]

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

{Die mannier om haer kleyn belangh wedersprooken.} Doch mijns oordeels soo isset met alle dese dingen als met de Kreeften, aen welcke meer te peuselen dan te eten is; en men kan sich (voor die een wynigh de Doorsicht-kunde verstaet) daer ontrent genoegh met het Oogh behelpen, soo wanneermen daer te deegh op acht geeft: want het voornaemste dat in een Lantschap moet waergenomen worden, is de Natuerlijcke houdinghe, en de perspectijf, dat daer in wesende, sal vorder aen de Gelijck-formighe trecken weynigh gelegen wesen; des soo en behoeftmen sich met Glasen, noch ramen niet te behelpen, dat al valsche Leyts-luy zijn die vanden rechten wegh afwijsen; daerom die oock selden van groote Meesters zijn weerdigh geacht om de handen daer aen te slaen.

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] {That manner is contradicted because of its small importance.} Yet according to my opinion with all these things it is like Lobsters, on which one nibbles rather than eats; and one may sufficiently help oneself (for those who understand the Perspective a little) with the Eye, when one pays good attention to it: because the principal thing to be observed in a Landscape, is the Natural harmony, and the perspective, that is in it, for the rest few depends on the similar elements; as such one does not need to make do with Glass, nor windows, which are all false guides that lead astray from the right way; which is why they are seldom accepted by Great Masters to make use of.

This section is not included in the English translation. [MO]

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

Van Landschappen. [...]
Merk op de ruymeschaduwe, waer de dichte takken elkander prangen, en wijs zachtelijk aen,
daer de heldere lucht in de boomtoppen schemert. Neem naukeurich acht op de klaere voorgront, met Doornen en Distelen en breede blaren bewerkt, laetze klaer en groot, vry een hoek van uw werk vullen, en beelt de verre gezichten met een zachte handt uit, die naer u toe komende, even zoo veel kenlijker dienen aengewezen, als zy tegen de achterste vergrooten. Laet het kromme wagespoor, of ter rechter of slinkerhandt, zachtelijk rijzen, hier week en slikkerich, en ginder ten heuvel op, of in mulle zanden, of barre heyden, vlak leggen.

[BLANC J, 2006, p. 252] Des paysages [...] Observer les grandes ombres, où les branches épaisses se pressent les unes contre les autres. Et indiquez doucement l'endroit où la claire lumière point au sommet des arbres. Prêtez précisément attention au premier plan clair qui doit être chargé d'épines, de chardons et de larges feuilles. Faîtes-le clair et grand; et remplissez-en un coin de votre oeuvre. D'une main douce, représentez les perspectives lointaines qui, se rapprochant de vous, doivent être indiquées de façon reconnaissables à mesure qu'elles prennent de l'étendue devant l'arrière-plan.

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

{Wat zijn stuk in alles aan te leggen noodwendig.} Als een Schilder dit niet weet, zal zijn werk hem meester werden, en van de natuure afwijkende overhoop leggen, zonder sterk en flaauw, nabyheid en verheid behoorlijk te konnen verkrijgen.
{De ordre is verscheiden na de zaaken.} Men kan wel bevroeden, dat alle zaaken juist niet eveneens willen zijn behandelt, zommige die weinige veranderinge van verheid en nabyheid hebben, kan men op de kragt van de inbeeldinge door de gewoonte gevestigt, laten afloopen; maar nogtans niet in den aanvang van zijn konst-oeffeninge, zommige stukken hebben veele verschieten en gronden, als landschappen; daar ook de logt van onder (na de landschappen) na boven getempert worden, daar zijn bloemstukken, die veelerhanden en wonderlijke mengelingen van bloem en loof hebben; daar zijn kameren en beelden daar in, ook wel om geschiedenissen afte schilderen: die een Leerling ligt versetten; als zy in zijn ordre van aanleggen niet vast en is.

[translation: BEURS, en préparation, transl. Myra Scholz:] {Proper application of everything is necessary} If a painter does not know these things, he will lose control of his work, which will be chaotic and deviate from nature, having no balance of intense and subdued, nearness and distance. {Different subjects require different orders} As one can imagine, not all subjects should be treated in the same way. For some, with little difference in distances, one can simply rely on imagination as established by habit—but not when one is beginning to practice art. Some pieces have many gradations of distance and grounds, such as landscapes, where sky must also be applied in shades from the lower part (adjacent to the landscape) upward. There are also floral pieces with many amazing combinations of blossoms and leaves. There are interior scenes with human figures, also needed for historical paintings. All these can easily confuse a pupil who is not well versed in the order of application.

In the German translation, the translator translated verschiet erroneously wiht ‘Verscheidenheit’. [MO]

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

{Viervoetige dieren noodig in schilderyen.} De viervoetige gedierten zijn zoo noodsaakelijk in schilderyen, datmen die niet ontbeeren en kan.
De landschappen begeerense, veele geschiedenissen zijn zonder die onvolmaakt ’t Menschelijk gebruik vereist de tamme, en zommige van haar versellen de mensch doorgaans, en men schildert zoodanige tot vervullinge van een stuk, daar in menschen zamen zijn.
Ook zijn de sinnebeelden ten allen tijden zoo noodsaakelijk bevonden tot menschelijke leerzaamheid, ten grooten deele van dieren genomen; […]

[translation: BEURS, en préparation, transl. Myra Scholz :] {Four-footed animals necessary in paintings} Four-footed animals are so necessary in paintings that they cannot be left out here. Landscapes need them, and many history paintings are incomplete without them. For use by humans, tame ones are required, and people keep some of these as regular companions—such animals are painted to complete a piece depicting people together. Emblems, which have always been considered very important in pedagogy, are also taken in large part from animals.

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

Het is aanmerkerswaard, dat in deze Landen, de Teekenkonst teegenwoordig zo weinig betragt word, ja zo gering en onnoodig geoordeeld, als of het maar tydquistinge was, en niet te pyne waard, om eenige moeiten, of studie aan te hangen. Daar ik in teegendeel wel anders heb moeten blokken, om wat te leeren; niet alleen in myn Jonkheid? maar tot het laatste der daagen dat my dit ongeval overgekoomen is, heb ik de weekelyke Kollegien waargenoomen, en Akadeemie Beelden naar ’t Leeven geteekent, behalven noch andere gewoontes dien ik had, van naar de Antyken, Basreleeves, en van gekleede Leeman te teekenen, gelyk dezelve Modellen of teekeningen, onder de Liefhebbers berustende, kunnen uitwijzen. En noch heb ik niet genoeg naar myn zin geweeten, om de naam van Historie-schilder te draagen. Maar wat hoef ik een Voorbeeld van myn zelver op te haalen, bleikt het niet genoeg aan de werken der oude Beroemde meesters, dat zy al haar vleit en zorg aangewend hebben, om in de Teekenkonst uit te munten, als Raphael, Michel Angelo, Karats, en meer anderen; niet alleen in ’t Menschbeeld, maar alles; zo wel Landschap, Architektuur, Konterfytzels, Bloemen, Beesjes, en wat er meer vereyst om Universeel of algemeen te zyn?

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] It is noteworthy, that in these countries the Art of Drawing is so seldom attempted, yes judged to be so worthless and unnecessary, as if it were a waste of time, and not worth the trouble, to dedicate any effort or study to. Although I have had to work very hard, to learn something. Not only in my youth, but until the last day before this accident happened to me, I have followed the weekly classes and drawn academy figures after the life, besides the other habits that I had, of drawing after the Antique, bas-reliefs, and the dressed manikin, as these models or drawings that are in the possession of the amateurs, may show. And still I did not know enough, for my liking, to carry the name of history painter. But why would it be necessary to provide my own example, as if it does not show enough in the works of the old famous masters, that they have applied all their diligence and care to excel in the Art of Drawing, such as Raphael, Michelangelo, Carracci and many others; not only for the human figure, but everything; for landscape, architecture, portraits, flowers, animals and what else is necessary to be universal or general?

term translated by LANDSCHAFT

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

[…] diergelyke Landschappen somtydts te verbeelden voor een vernuftig Landschapschilder; vermits de vreemdigheden, welke ten opzichte van de gronden, boomen, en gebouwen daar in gevonden worden, aan het meestendeel der aanschouwers behaagelyk zyn, voornaamentlyk aan die geenen welke daar wat van gehoord of geleezen hebben. En waarlyk, deze verandering van gezichten is gantsch niet strydig met de natuur, noch met de konst, gelyk de menschen en hunne zeden daar zyn, welke hunne rechte gestalte en volmaaktheid, die zy van God en de natuur hebben verkreegen, verkrachten en te niet doen, door hunne onkunde in de welstand en zedigheid.

[D'après DE LAIRESSE 1787, p. 262:] […] Un bon paysagiste peut quelquefois tirer avantage des beaux sites de ces contrées lointaines [NDR : peintures de paysage], qui offrent tant de choses agréables & pittoresques, non-seulement par leur riche variété, mais encore leur nouveauté même ; & qui d’ailleurs me présentent rien de contraire aux principes de l’art, ni à la vérité de la nature.

term translated by LANDSCAPE

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

In de Landschappen heerschen de onroerende voorwerpen; en de roerende dienen alleenig tot stoffagie.

[D'après DE LAIRESSE 1787, p. 371:] Ce sont des objets immobiles qui tiennent le premier rang dans le paysage ; les êtres mobiles ou animés n’y servent que d’accessoires ou d’ornememens.

term translated by LANDSCAPE
term translated by LANDSCHAFT

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

[…] zo stellen wy voor eerst vast, dat de lucht in een Landschap het voornaamste is, waar uit alles, dat 'er in het heele Stuk is begreepen, het zy verschiet, water, velden, boomen, en wat 'er meêr vereischt word, haar volkomen welstand en natuurlykheid moet verkrygen, 't zy in morgenstond, middag of avond, ja zelfs de nacht: want zo als de lucht verandert, veranderen alle de voorwerpen die van haar bescheenen worden.

[D'après DE LAIRESSE 1787, p. 502:] […] je commencerai par poser, comme un principe certain, que c’est l’air ou le ciel [ndr : dans un paysage] qui donne de l’accord & de la vérité à tous les objets d’un tableau, suivant les différentes parties du jour & même de la nuit ; car le ton de tous les objets change suivant la disposition de l’air. […]

term translated by LANDSCAPE
term translated by LANDSCHAFT

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

[…] dat een Landschap het vermaakelykste voorwerp in de Schilderkonst is, en in der daad met zeer vermogende hoedanigheden omtrent het gezicht voorzien, wanneer het door een lieffelyke samensmelting van koleuren, en met een cierlyke schikking gepaard, de aanschouwers vermaakt en verlustigt [...]Het zelve bestaat voornaamentlyk in een ordentelyke schikking van licht en donker tegen elkanderen, waar uit de goede reddering voortkomt, die op een ongevoelige wyze ons gezicht misleid, en, schoon het maar een vlak panneel is, echter een natuurlyk doorzicht, ja de natuur zelve verbeeld. Hier toe worden vereischt twee hoedanigheden, die het, ten opzichte van ons oog, behaagelyk maaken; eerstelijk de Schikking, en ten tweden de Koloriet.

[D'après DE LAIRESSE 1787, vol 2, p. 2-3:] […] un bon paysage est l’objet le plus agréable que l’art puisse produire, & dont l’effet charme le plus la vue, quand l’entente générale & l’harmonie des couleurs y sont bien observées. […] Le bon effet d’un paysage dépend principalement d’une disposition bien entendue du clair-obscur, d’où résulte une parfaite harmonie, qui séduit la vue, au point de faire croire qu’elle se promène réellement dans un site ouvert & d’une vaste étendue. Pour cela il faut employer deux moyens ; […]

term translated by LANDSCAPE
term translated by LANDSCHAFT

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

Belangende de stoffagie van modern of hedendaagsch Landschap, gelyk door die vermaarde Schilders, Everdingen, Pynakker, Ruysdaal, Moucheron, en meêr diergelyke die de moderne trant volgden, is geschilderd, dezelve behoeven de genoemde stoffagie niet; maar konnen zonder aan boerenhutten […] die daar toe zo wel als het antiek eigen zyn: want de stoffagie maakt, myn 's oordeels, alleen een Landschap antiek of modern, ten ware het hedendaagsche en bekende plaatsen waren die men wilde verbeelden, in welke geen antiek passen zoude, even als die oude beroemde Schilders Breugel, Bril, en Hans Bol in de voorgaande eeuwen geschilderd hebben, zonder uitzondering van het best uit het gemeen en slegtste leven te verkiezen […] Derhalven is de Natuur modern, dat is te zeggen onvolmaakt; maar weder antieks en volmaakt, wanneer men het verstandig weet te schikken met vreemde en uitmuntende gebouwen, tombes, en diergelyke overblyfselen van de aloudheid, welke met de voornoemde stoffagie te samen een antieksch Landschap uitmaaken.

[D'après DE LAIRESSE 1787, vol. 2, p.8-9:] Quant aux sites dans le goût des peintres paysagistes modernes, comme ceux d’Everdingen, de Pynakker, de Ruysdaal, de Moucheron ; ils ne demandent que des accompagnements communs tels que cabanes […]& autres occupations champêtres, qui y sont aussi propres que des sujets pris de l’histoire ou de la fable ; car ce ne sont, selon moi, que les accessoires qu’on fait servir dans un site, qui lui donnent un air antique ou moderne ; à moins que ce ne soit quelque lieu moderne connu qu’on veuille représenter, dans lequel l’antique ne convient point, quoique Breugel, Paul Bril & Bol en aient donné l’exemple, en confondant la nature commune avec la nature héroïque […]. La nature est toujours commune, c’est à dire, imparfaite ; mais elle devient parfaite ou héroïque, quand on a sait sagement l’embellir par d’anciens monuments, qui, avec les belles productions de la nature, composent ensemble ce qu’on appelle un paysage dans le goût antique.

term translated by LANDSCAPE
term translated by LANDSCHAFT

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

Daar en boven staat noch aan te merken, dat 'er twederley soorten zyn van stoffagien, noodzaakelyke en onnoodzaakelyke. De noodzaakelyke zyn die, welke tot de zaak behooren, als onroerende en vaste. De onnoodzaakelyke zyn roerende, als menschen, beesten, vogelen, en diergelyke; welke, ten opsichte der Landschappen, niet noodzaakelyk konnen aangemerkt worden, maar alleenlyk strekken om het leven daar in te brengen […]Gelukkig is die Landschapschilder, welke zyne bebeelding of stoffagie na zyn Landschap, en het Landschap na de stoffagie weet te schikken; maakende, dat dus het een en het ander moet aangemerkt werden: maar noch meerder achting is hy waardig, als hy alles weet te voegen na het Landschap.

[D'après DE LAIRESSE 1787, p. 14-16:] Nous devons remarquer qu’il y a deux espèces d’accessoires : les nécessaires & les gratuites. Les nécessaires sont ceux qui appartiennent au sujet même, savoir les immobiles qui ne changent point de place ; & que l’on regarde comme inutiles ou gratuites ceux qui sont mobiles, tels que figures, quadrupèdes, oiseaux & autres dont on ne se sert que pour donner vie & mouvement au tableau [ndr : de paysage]. […] Heureux le peintre qui sait choisir des accessoires convenables au site, & un site qui soit propre aux sujets qu’il veut traiter ; & qui, de cette manière, trouve le moyen d’en composer un tout, où chaque partie serve à ajoûter à la beauté & à l’effet des autres.

term translated by LANDSCAPE
term translated by LANDSCHAFT

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

Van de schoone Koloreering in Landschappen.

[D'après DE LAIRESSE 1787, vol. 2, p.21:] De la beauté du coloris dans le paysage.

term translated by LANDSCAPE
term translated by LANDSCHAFT

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage

Quotation

[…] vind ik my echter genoodzaakt omtrent de Landschappen, en inzonderheid wegens de voorinvallende lichten, in Stukken welke tegen over de glazen staan, te spreeken […]

[D'après DE LAIRESSE 1787, vol. 2, p. 30:] […] Je pense qu’il est nécessaire de faire ici quelques réfléxions […] relativement aux paysages, & particulièrement touchant les lumières qui tombent par-devant les tableaux placés vis-à-vis des fenêtres […]

term translated by LANDSCAPE
term translated by LANDSCHAFT

Conceptual field(s)

GENRES PICTURAUX → paysage