VERNUFTIG (adj.)

INGÉNIEUX (fra.) · INGENIOUS (eng.) · SOLLERS (lat.) · VERNÜNFTIG (deu.) · WITTY (eng.)
TERM USED IN EARLY TRANSLATIONS
/ · CUNNING (eng.) · JUDICIOUS (eng.) · SOLLERS (lat.) · VERNÜNFTIG (deu.)

FILTERS

LINKED QUOTATIONS

4 sources
5 quotations

Quotation

Brenght herwaerdts, brenght herwaerdts, O vroome Dichters, seght hy {Panegyr. Theod. Aug. Dicto}, den gantschen arbeydt van uwe gheleerde nachten: ghy Konstenaers mede, verwerpt de ghewoonelicke beuselinghen der versufter fabulen, ende laet uwe vernuftighe handen dese dinghen liever afmaelen; laet de ghemeyne mercktplaetsen als oock de Kercken met d'afbeeldinghe deser gheschiedenissen verciert worden; latese in de Coleuren verlevendighen ende in 't Koper sich verroeren;

[Suggested translation, Marije Osnabrugge:] Bring hither, bring hither, O pious Poets, he says {…}, all the labor of your learned nights: you Artists as well, reject the common twaddle of dazed fables, and let your ingenious hands rather paint these things; let the common market places as well as the Churches with the depiction of these histories be embellished; let them be brought to life in Color and be moved in Copper.

term translated by SOLLERS in JUNIUS, Franciscus, De pictura veterum libri tres, Amsterdam, Joannes Blaeu, 1637., p. 32
term translated by CUNNING in JUNIUS, Franciscus, The Painting of the Ancients, in Three Bookes : declaring by Historicall Observations and Examples, the Beginning, Progresse, and Consummation of that most Noble Art. And how those Ancient Artificers attained to their still so much admired Excellencie. Written first in latine by Franciscus Junius, F. F. And now by him englished, with some Additions and Alterations, trad. par JUNIUS, Franciscus, London, Richard Hodgkinsonne, 1638., p .56

Conceptual field(s)

CONCEPTS ESTHETIQUES → génie, esprit, imagination
MANIÈRE ET STYLE → le faire et la main

Quotation

Ghelijck dan een gheleerd ende vernuftigh Konstenaer vaerdighelick plaght uyt te vinden wat verdient gheschildert te worden, soo plagt hy met eenen oock sijne eyghene krachten voorsichtighlick t’overweghen, of hy naemelick maghtigh is uyt te voeren ’t ghene hy ter hand treckt. Neemt een materie, seght Horatius {In Arte.}, die met uwe krachten overeen komt; laet oock uwe schouderen van langher hand beproeven watse magtig sijn te draeghen ofte niet. Die sich in sijnen keur niet en vergrijpt, het en sal hem nimmermeer aen uytdruckelickheyd ende aen duydelickheyd van een klaerschijnende ordre ontbreken.

[Suggested translation, Marije Osnabrugge:] Just like a knowledgeable and ingenious Artist tends to find out capably what deserves to be painted, as such he tends to also weigh his own strengths carefully, namely whether he is capable to produce that which he draws by hand. Take a matter, says Horace {…}, that coincides with your powers; also let your shoulders slowly experience what they are able to carry or not. He who does not mistake in his choice, it will never again lack him in perspicuitys and clarity of a bright level.

term translated by / in JUNIUS, Franciscus, De pictura veterum libri tres, Amsterdam, Joannes Blaeu, 1637., p. 131

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

Heel anders beschrijft ons Iunius een waren Costenaer [sic, ndr.], soo wanneer hy in dese woorden hem volkomen aldus afschetst. {Beschrijvingh van een waer Konst-oeffenaer.} Een Constenaer moet een omsichtig, mercksaem, daetveerdigh en kloeck vernuftigh Mensche zijn, welcke door de kennisse van verscheyde Wetenschappen een groot begrijp van alles is ingestort; want het en is niet wel mogelick dat yemant een aenmerck waerdige inventy souden konnen tevoorschijn brengen, ten sy saecke dat hem de voornaemste gronden der rechtsinnige geleertheyt van Kints beenen af zijn ingeprent:

[suggested translation, Marije Osnabrugge:] Junius describes the true Artist in a very different manner, when he describes him in such a way. {Description of a true Art-practitioner.} An Artist has to be a careful, attentive, decisive and alertly clever Man, who has been given a large understanding through the knowledge of various Sciences; because it is quite impossible that someone could bring forth a remarkable invention, unless he has been imprinted with the main grounds of the rightful learnedness from his early childhood on:

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités

Quotation

{Wonderlijke veranderlijkheid.} Om nu in de avondlogten veele wonderlijke veranderingen in te voeren, kanmen de Zonne van een tot agt graden wel verbergen onder den gezigteinder: en dan overweegen, wat al speelingen, straalingen door weersteutinge en straalbuiginge tot ons oog konnen komen, en dikwils zig in ’t bespiegelen van zoodanige lugten oeffenen, om de inbeeldinge en vernuftige uitvindingen veerdiger te maaken, […]

[translation: BEURS, en préparation, transl. Myra Scholz:] {Amazing variations, transition to the night}In order to introduce many amazing variations into the evening sky, one can conceal the sun between one and eight degrees below the horizon and then consider all the play and radiance caused by the bouncing and bending of light rays that can strike our eye, and practice diligently the mirroring of such skies in order to hone one’s perception and skills.[…]

Conceptual field(s)

CONCEPTS ESTHETIQUES → génie, esprit, imagination

Quotation

De eigenschap en welvoegelykheid in 't ordineeren der Geschiedenissen is het waare kenteeken van een vernuftig Meester.

[D'après DE LAIRESSE 1787, p. 282:] C’est par une sage économie & une convenance [ndr : dans l’ordonnance des histoires] bien entendue que l’on distingue le plus les grands maîtres […]

term translated by JUDICIOUS

Conceptual field(s)

L’ARTISTE → qualités
CONCEPTS ESTHETIQUES → génie, esprit, imagination